Flip Archives - Page 2 of 10 - Solidariteit Beweging

Die stryd tussen vryheid en gelykheid – Flip Buys

Posted on Junie 6, 2025Junie 9, 2025 by BeweegAdministrator

Die Romeinse denker Salustius het gesê dat min mense vryheid begeer, die meeste soek net goeie heersers. Die geskiedenis wys egter dat vryheid ŉ voorwaarde vir goeie regering is. Oorheersing is die onvermydelike gevolg van onvryheid. Dit is veral die geval in multinasionale state soos Suid-Afrika, waar die demografie meer bepalend is as die demokrasie. Mense stem nou een maal eerder vir identiteit as beleid. In die praktyk is demokrasie in ŉ demografies verdeelde land soos Suid-Afrika eerder ŉ resep vir oorheersing as vir vryheid. Die meerderheidsgroep se partye word as regering verkies, omdat verkiesings meer soos ŉ rassesensus as ŉ mededinging tussen partye lyk.

Die geskiedenis is die verhaal van die stryd tussen vryheid en gelykheid. Anders gestel, ŉ stryd tussen demokrasie en sosialisme. Karl Marx het betekenisvol gesê dat stemreg vir die werkersklas politieke mag vir hulle beteken, wat dan gebruik moet word om ekonomiese mag te bekom deur die instelling van sosialisme. Tog het sosialisme nog altyd geëindig in armoede en verdrukking.

Hel op aarde

Dit is baie belangrik om die verskil tussen vryheid en gelykheid te verstaan. Sosialiste sien gelykheid nie as ŉ gelyke wegspring nie, maar as gelyk by die wenpaal. Geen samelewing kan “gelyk” én vry wees nie. In kommunistiese lande was almal (behalwe die regeerders) gelyk, maar niemand was vry nie. Die rede hiervoor is dat sosialiste se utopiese ideale om “hemel op aarde” te skep, in hel op aarde eindig. Die sosialistiese aandrang op gelykheid, lei noodwendig tot die einde van vryheid. Dit is mos nie moontlik om alles vir sekeres te gee, sonder om alles van ander af weg te vat nie. Daarom het Winston Churchill gesê die keuse is tussen ŉ ongelyke verdeling van welvaart, en die gelykop verspreiding van armoede. Die verdrukking kom in by die sosialistise staat wat die rol van “groot gelykmaker” speel, deur met wette of wapens van die “rykes” te vat, en met groot gebaar vir hulle ondersteuners uit te deel asof dit hulle s’n is. In sosialistiese lande is gelykheid nie gelyke vryheid nie, maar “gelyke knegskap”.

Waar Christene die armes ryker wil maak met mededeelsaamheid, wil sosialiste die “rykes” armer maak met herverdeling. Die gevolg hiervan is nog groter armoede. Die produktiewe deel van die samelewing produseer minder, want die vrugte van hulle arbeid word deur die staat gesteel. Die onproduktiewes werk nóg minder, want hulle kry mos gratis wat hulle wil hê.

Na die val van kommunisme in die vroeë negentigs, het die wêreld van sosialisme af begin wegbeweeg. Suid-Afrika het egter in die teenoorgestelde rigting beweeg, omdat die ANC steeds aan sosialisme vasklou. Die regering gee dikwels hulle drakoniese rassewette mooi name, soos die Wet op “billike indiensneming”, of die Wet op Nasionale Gesondheidsversekering, of die nuwe onderwyswetgewing (Bela) wat onderwys kamtig meer “toeganklik” sal maak. In die praktyk is dit egter drakonies, omdat dit op gedwonge herverdeling met staatsmag of ontneming van ouers se demokratiese inspraak neerkom. Hulle planne met die Onteieningswet het ook ten doel om “gelykheid van grondbesit” te bevorder, al weet ons nou wat die uiteinde van só ŉ drakoniese wet sal wees. Die goeie nuus is dat vryheid op die lange duur nog altyd sosialisme oorwin het, omdat sosialisme nie ŉ werkbare stelsel is nie. Voorstanders van vryheid het dekades gelede al die Koue Oorlog gewen. Daarom moet ons nie optree as verloorders nie, maar die saak van vryheid met mag en mening bevorder.

The ANC and the media’s missed information in spurious claims against the Solidarity Movement

Posted on Mei 15, 2025Mei 15, 2025 by BeweegAdministrator

Flip Buys is the chairperson of the Solidarity Movement.

It is essential to respond to the growing barrage of negative media reporting directed at the Solidarity Movement. Much of the criticism is vested in ideological bias and fails to engage with the movement’s actual contributions to South African society.

That the media has a duty to report facts and events accurately is a widely accepted and uncontroversial expectation, just as it is expected of public officials to carry out their responsibilities with diligence, transparency and integrity, free from bias or malicious intent.

This seemingly common cause position, which both the media and politicians claim to uphold, has recently exposed a stark shortcoming in the media coverage of a series of executive orders and public statements issued by US President Donald Trump in relation to South Africa, and of a visit by a Solidarity Movement delegation, including AfriForum and Solidarity, to the US.

We have seen a convergence of views coming from many quarters in the media and from politicians in high office to advance a certain narrative in relation to the actions of the Trump administration as they pertain to the Solidarity Movement and the Afrikaner in South Africa.

A narrative has taken root, suggesting that the Solidarity Movement – which includes AfriForum and Solidarity – has engaged in a widespread misinformation campaign in the US. According to this view, this campaign led directly to the US withdrawing its support for aid programmes in various forms in South Africa.

Furthermore, it is claimed that the Solidarity Movement is actively engaged in presenting South Africa in a negative light, with the aim of provoking American aversion towards South Africa – a strategy supposedly designed to negatively influence both current and future US actions towards the country.

The presupposition of this is that the US, despite having one of the world’s most sophisticated intelligence infrastructures, supported by highly trained analysts with extensive global capabilities, is not capable of reaching its own conclusions, and is therefore susceptible to any wayward view. This view undermines the extensive capabilities of the US and impedes any objective understanding of the true causes of US actions.

Two of the most prominent points pinning the “misinformation” label on the back of the Solidarity Movement are that we have claimed that a “genocide” is taking place in the country and that the state is carrying out “land grabs”, similar to those that occurred in Zimbabwe.

On that score, it is worth mentioning that News24, Sunday World, the Mail & Guardian, TimesLIVE and Newzroom Afrika had to issue apologies for specifically claiming that AfriForum has referred to farm murders as a “white genocide” and that it (AfriForum) is promoting the claim in the US of a “white genocide” taking place in South Africa.

Despite the apologies offered by the above media outlets, along with several other instances where AfriForum had successfully lodged complaints with the Press Ombudsman, the overarching recurring claim of “misinformation” persists.

The earliest traceable reference linking the Solidarity Movement’s visit to and engagements in the US to actions taken by the American government appears in a media statement issued by the ANC on 3 February. In this statement, spurious claims are directed specifically at AfriForum, accusing it, among other things, of attempting to protect “post-apartheid era landownership patterns”, defend “white privilege” and uphold the “oppressive status quo”.

Although much could be said about these claims – clearly intended to deflect responsibility from the ANC – the statement goes on to assert that the ANC “strongly condemns the misinformation campaign orchestrated by AfriForum”. It further claims that “President Trump’s recent tweet, echoing AfriForum’s false claims of ‘land confiscation’, is a direct result of the lobby group’s ongoing efforts to mislead the global community”.

On 27 March, Minister in the Presidency Khumbudzo Ntshavheni stated – without a hint of hesitation – that “Cabinet noted with concern the continuing spreading of false information campaigns by Solidarity and AfriForum and their allies at home and in the US”, as though it were an undisputed truth. No acknowledgement was given to the increasingly evident reality that the ANC itself had committed significant blunders in managing its relationship with the US.

‘Missed’ information by the ANC and the media at large
Since Trump’s public statement and the ANC’s media release on 3 February, the media has largely remained one-sided in its views, operating within the boundaries set by the ANC under the broad and vague label of “misinformation” – a claim that has been offered with little substantive evidence. No meaningful challenge or serious scrutiny has followed, and this pattern continues to this day.

It is a strange phenomenon that the charge of “misinformation” can so easily be normalised and accepted as a fact and is being advanced consistently. The ANC’s unquestionable fault lines are so evident that they remind one of the quote by George Orwell in his epic book, 1984: “The Party told you to reject the evidence of your eyes and ears. It was their final, most essential command.”

The “evidence”, to use Orwell’s words, is there for all to see. And if there is any doubt as to the rationale for the US actions, it is to be found in the Bill introduced by Congressman Ronny Jackson (R-TX) this month, the US-South Africa Bilateral Relations Review Act of 2025.

This Bill will serve before the House Committees on the Judiciary and on Foreign Affairs.

A summary of the core objections that serve as the basis for reviewing the relationship between the US and South Africa, includes the following pertinent points:

Strategic alignment with US adversaries
The Bill points to South Africa’s deepening ties with nations considered adversarial to US interests – aligning itself particularly with China, Russia and Iran. These relationships, the Bill argues, challenge the integrity of South Africa’s claimed policy of non-alignment.
Engagement with terrorist organisations
South Africa’s interactions with Hamas, a US-designated foreign terrorist organisation, with specific reference to high-profile meetings between South African officials and Hamas representatives.
Hostility towards Israel
According to the Bill, South Africa’s increasingly hostile stance towards Israel, including the recent case it brought before the International Court of Justice accusing Israel of genocide, aligns it with anti-Israel agendas that contradict long-standing US policy.
Concerns over corruption and human rights
The proposed legislation calls for the identification of senior South African officials and senior members of the ANC who may be implicated in human rights abuses or significant corruption. It suggests these individuals could be subject to US sanctions under the Global Magnitsky Human Rights Accountability Act.
Military cooperation with Russia and China
South Africa’s participation in joint naval exercises with Russia and China in early 2023 is highlighted as evidence of a growing strategic pivot, inconsistent with Western security interests and South Africa’s professed neutrality.

The gravity of this long list of objections against the South African government predates the second Trump presidency and warrants serious, sustained scrutiny – not just by the media, but also by members of the government of national unity (GNU) and civil society at large.

The Solidarity Movement’s position
In this context, it is essential to respond to the growing barrage of negative media reporting directed at the Solidarity Movement. Much of the criticism is vested in ideological bias and fails to engage with the movement’s actual contributions to South African society – especially in areas where the state has failed. The movement has consistently advocated for constitutionalism, functional institutions and self-reliance, often stepping in where the government has been absent or ineffective.

Within the context of this article, we add that:

We have not claimed that state-led land expropriation is already happening in South Africa;
We have never asked the US to cut funding to or impose sanctions on South Africa;
We have actively opposed South Africa’s removal from the African Growth and Opportunity Act and shared research with the US embassy on the economic risks for South Africa of such removal;
We urged the US not to punish South Africans for the ANC’s actions but to take steps against corrupt individual ANC officials rather than to take actions that have an adverse effect on the country as a whole. The Zondo Commission identified no fewer than 97 ANC members who should face investigation – yet meaningful progress in this regard remains elusive, underscoring a troubling lack of accountability; and
We are proud South Africans, committed to the country’s future, and willing to help restore healthy US-South Africa relations.

We reaffirm our unwavering loyalty to South Africa.

Our aspirations for cultural autonomy are not in opposition to national unity but are aimed at the wellbeing of the country and all its people. We firmly believe in the importance of healthy race relations and the promotion of mutual recognition and respect among all people in the country. That is why it remains our aim to achieve our goals within the framework of the Constitution.

We hold fundamentally different views from the ANC regarding the path South Africa should follow. Disagreeing with a party that has steered the country into decline over decades does not equate to being against the nation’s prosperity. On the contrary, our divergence stems from a deep commitment to South Africa’s success. To differ from the ANC is not to stand against the country – it is, in fact, to stand for it.

Many of South Africa’s current challenges under the ANC stem from a focus on redistribution rather than on the creation of real economic value. Policies such as expropriation without compensation and rigid race legislation may serve political interests, but they do little to create long-term growth.

Economic progress depends fundamentally on the development of human capital – education, skills and entrepreneurship – not on state grants or populist grandstanding. When these foundations are ignored, the result is rising dependency, declining productivity and worsening inequality.

The pattern to invoke historical injustice as justification for poor governance and failing policies has also become a serious obstacle to progress.

For this reason, we propose in the Afrikaner Declaration that a cultural accord be concluded with Afrikaners to safeguard our cultural interests and institutions, enabling us to once again enjoy equal citizenship and contribute to the nation and the country. DM

https://www.dailymaverick.co.za/opinionista/2025-04-24-anc-and-medias-missed-information-in-claims-against-solidarity-movement/

Land en Sand: Flip Buys

Posted on Maart 19, 2025 by BeweegAdministrator

RSG-onderhoud met Flip Buys

Flip Buys gesels Woensdag 19 Maart op RSG se program “Land en Sand” in “Op en Wakker”. Luister die onderhoud hier.

Flip Buys, voorsitter van die Solidariteit Beweging

Tien historiese redes om te bly

Posted on Maart 12, 2025 by BeweegAdministrator

Flip Buys

Bron: Maroela Media

Amerikaanse president Donald Trump het vandeesmaand opspraak verwek met sy uitvoerende bevel wat onder meer voorsiening maak vir Afrikaners wat deur rassewette of onteiening sonder vergoeding benadeel word om na Amerika te vlug.

Die feit dat die ANC alles in die stryd werp om steeds alleen te regeer in plaas van deur ŉ regering van nasionale eenheid, het nou die nuwe regering in Washington heeltemal vervreem. Dit is hoekom die Solidariteit Beweging nou die hand van vriendskap wat deur die Amerikaners uitgereik is, sal vat, en praktiese voorstelle aan hulle sal maak oor hoe Afrikaners gehelp kan word om volhoubaar in Afrika te kan bestaan, sodat ons ŉ blywende bydrae tot die welstand van die land en al sy mense sal kan maak.

Ons kan ons nie deur ŉ korrupte, onbevoegde en rassistiese regering uit die land laat jaag nie. Dis nie wie ons is nie. Ons is vasbeslote om in die woorde van NP Van Wyk Louw, die skat van ons taal en kultuur veilig deur die skare te dra. Ons het immers nie die oseane deurkruis, deur die eeue oorleef, die onbekende ingetrek, magtige moondhede op die slagveld gepak en op talle gebiede wêreldklasprestasies opgelewer omdat ons van jellie gemaak is nie.

Hier is 10 historiese redes waarom ons sal bly en waarom ons sal self.

Ons het in Afrika Afrikaners geword

Die eerste Buys in Suid-Afrika was ŉ Duitse soldaat wat in 1714 met die Risdam uit Amsterdam gevaar het om vir die VOC te kom werk. Soos die meeste ander Afrikaner-families, bly die Buyse dus al meer as drie eeue in Afrika. Ons het nie as Afrikaners na Afrika gekom nie. Ons het hier Afrikaners geword, lank voordat Suid-Afrika sy ontstaan as land gehad het. Ons taal en kultuur is inheems aan Afrika en nêrens anders nie. Ons het onsself, ons taal en baie van ons instellings na Afrika vernoem.

Afrikaners is ŉ self-gedefinieerde kultuurgemeenskap – ŉ volk – en nie bloot ŉ taalgroep of ŉ rassegroepering nie. Ons het deur Afrikaans ook ŉ taalverbintenis met bruin Suid-Afrikaners, omdat Afrikaans een taal met vele kulture is. Ons kom uit ŉ Christelik-Westerse tradisie, en die meeste van ons vertrou op God se beloftes van hoop vir die toekoms.

Ons is Westerlinge in en van Afrika

NP van Wyk Louw het dit só treffend gestel: “in elke geslag is die taak: om albei ons erfenisse – Europa en Afrika – bloedwarm ná aan die hart te hou; om in Afrika te wees wetende dat ons van die óú Weste is; om Westers te wees sonder om een enkele verskillendheid van Afrika te verontagsaam.”

Louw het ook so mooi oor Afrikaans gesê: “Afrikaans kan vitaal bly alleen solank hy die draer van ons volle noodlot, van ons wete-na-albei-kante-toe bly; solank hy konkreet en abstrak bly dink; solank as Europa en Afrika in hom lewe; Afrika wel, maar tog ook altyd Europa.”

Hy het Afrikaans gesien as die taal wat Wes-Europa en Afrika verbind: “Dit vorm ŉ brug tussen die groot helder Weste en die magiese Afrika en wat daar groots aan hulle vereniging kan ontspruit – dit is miskien wat vir Afrikaans voorlê om ontdek te word.”

Die volksdigter Totius het dit net so mooi gestel: “ŉ Fyn mistieke eenheidsband verbind Oranje, Nederland en Afrika, deur alles heen. Hoe ver die golwe ons al omspoel, die diepe hart sal altyd voel – ons is verborge-een.”

Liewer kaalvoet oor die berge…

Na die Britte Natal en die destydse Boererepubliek van Vryheid in 1843 annekseer het, het die Voortrekkers weer getrek. In die beroemde woorde van Johanna Smit aan die Britse verteenwoordiger: “Ons sal eerder kaalvoet oor die Drakensberge loop as om langer onder die Britse regering gebuk te staan.”

Die strewe na vryheid as dryfkrag van die Groot Trek is deur Trekleiers soos Andries Pretorius verwoord, toe hy gesê het dat hulle hul geboorteplek sonder ŉ opstand verlaat om vry te wees. Die Nederlandse denker Bob Goudzwaard het na ŉ studie van Afrikaners se geskiedenis dit gestel dat ons verhaal eerder ŉ stryd om oorlewing was as ŉ stryd om oorheersing. Dit is vir my ondenkbaar dat hierdie opofferings van ons voorouers tevergeefs was as ons weg van ons geskiedenis af trek.

Samewerking met ander gemeenskappe

Dit is so dat daar vele veldslae en gevegte teen die inheemse swart stamme was. Dit is egter nie die hele verhaal nie, daar was ook ŉ magdom vredesooreenkomste en samewerking met swart groepe.

ŉ Goeie beskrywing hiervan kry ons in die Voortrekkerleier Hendrik Potgieter se terugvoer aan die Kaapse Goewerneur na afloop van die Groot Trek op 3 Desember 1838: “Ten eersten hebben wy aangetroffen de kapetyn Danser en met hem een vrede besluyt, en ten tweede de konieng Maroka en ook met een vrede besluyt, ten derde de kaptyn Pieter Davieds ook met een vreede besluyt, ten vierde de konieng Sikoniala ook met een vreede besluyt, ten veyfde de kapiteyn Makwana ook met een vrede besluyt.”

Churchill oor Boerekrygers

Die mooiste beskrywing van die Boerekrygers is deur die bekende staatsman Winston Churchill gegee, wat as joernalis hier teen ons kom veg het.

“What men they were, these Boers! I thought of them as I had seen them in the morning riding forward through the rain – thousands of independent riflemen, thinking for themselves, possessed of beautiful weapons, led with skill, living as they rode without commissariat or transport or ammunition column, moving like the wind, and supported by iron constitutions and a stern, hard Old Testament God who should surely smite the Amalekites hip and thigh.

“And then, above the rainstorm that beat loudly on the corrugated iron, I heard the sound of a chaunt. The Boers were singing their evening psalm, and the menacing notes – more full of indignant war than love and mercy – struck a chill into my heart, so that I thought after all that the war was unjust, that the Boers were better men than we, that Heaven was against us, that Ladysmith, Mafeking and Kimberley would fall, that the Estcourt garrison would perish, that foreign Powers would intervene, that we should lose South Africa, and that that would be the beginning of the end. So for the time I despaired of the Empire.”

Verslane en verslae

Die Britte se verskroeideaardebeleid en die konsentrasiekampe was vernietigend. My een oupa en ouma was kinderoorlewendes van die kampe, terwyl my ander oupa se pa in die tronk en sy huis afgebrand was toe hy as koloniale onderdaan perde vir die Vrystaatse Boere gesmokkel het. Prof. David Welsh het die toestand van Afrikaners na die Vryheidsoorlog as volg beskryf:

“After 1902 the Afrikaners of the defeated Trekker republics displayed many of the symptoms of a conquered people: impoverished, defeated, despairing, low in morale, and with a powerfully internalised inferiority complex. They were facing the possible obliteration of their identity by the overwhelming power of their conqueror’s institutions and culture.”

Die opstaan na die oorlog was bitter moeilik, en die historikus Dan O’Meara kon oor my mynwerker-oupa gepraat het toe hy hulle stryd tot 1948 beskryf het: “The structure of South African capitalism offered few opportunities to those whose home language was Afrikaans. Its language was English, and Afrikaans-speakers were powerfully discriminated against. Promotion and advancement required both proficiency in a foreign language – that of the conquerors – and virtual total acceptance of the structure and values dominant in the country.”

Vuurwarm Koue Oorlog

Die Koue Oorlog het vuurwarm in Suid-Afrika gewoed, en die ANC was vierkantig in die Kommunistiese kamp. Dit het die destydse weermag lynreg in botsing met die ou Sowjetunie en Rooi China se wapentuig en ondersteuning vir bevrydingsbewegings in Suider Afrika gebring.

Die Koue Oorlog het politieke beweegruimte vasgevries, en die SAW en SAP moes ŉ gewelddadige rewolusionêre oorname verhoed tot die val van die oosblok-onderhandelings moontlik gemaak is. Westerse moondhede soos die VSA se geweldige druk op die NP regering het ŉ groot rol in die uiteindelike grondwetlike skikking gespeel.

Afrika na onafhanklikheid

Afrikaners was verstaanbaar ook baie skepties oor die kanse op ŉ suksesvolle demokrasie in Suid-Afrika, omdat hulle geweet het tot watter uitkomste Westerse modelle in Afrika gelei het. Martin Meridith som dit treffend op in sy boek oor The Fortunes of Africa na onafhanklikheid: “Die reeks staatsgrepe in Afrika het mekaar so vinnig opgevolg het dat die post-onafhanklikheidsgeskiedenis in ŉ waas verbygeflits het. In die eerste twee dekades van onafhanklikheid was daar sowat veertig suksesvolle staatsgrepe en talle ander onsuksesvolle pogings gewees. Daar was nie een geval waar ŉ Afrika-regering vreedsaam uitgestem is nie.”

Die gemiddelde lewensduur van Afrika-grondwette was volgens die Chicago Law School teen die eeuwending net tien jaar.

“Teen die tagtigers was Afrika berug vir sy ‘Groot Manne’, militêre diktators en een-party-presidente wie se belangrikste prioriteit was om die mag te behou. Die politieke rekord van Afrika sedert onafhanklikheid was star: nie een enkele staatshoof in drie dekades het homself in ŉ verkiesing laat uitstem nie. Vanuit sowat 150 staatshoofde het net ses vrywillig die mag afgestaan, waarvan sommige eers na dekades in die mag.

“Uit ŉ lys van 50 Afrikastate was feitlik almal eenpartystate of militêre diktatorskappe, terwyl in 32 state opposisiepartye onwettig was. Wanneer verkiesings gehou is, was dit bloot om die bewindhebber en sy party se mag te bevestig. In 150 verkiesings wat tussen 1960 en 1989 in 29 lande gehou is, is opposisiepartye nie toegelaat om ŉ enkele setel te wen nie. Net drie lande – Senekal, Botswana en die kleine Gambië, het veelpartystelsels behou en gereelde vry en regverdige verkiesings gehou.”

ŉ Beweging gestig

Die ontstaan van die Solidariteit beweging kan teruggevoer word na die 1998-kongres van die destydse Mynwerkersunie, waar die vakbond se nasionale raad my voorstel aanvaar het om die MWU te omskep in ŉ moderne selfhelp-helpmekaarbeweging.

Die rede hiervoor was tweedledig: ons het nie geglo dat die ANC die land suksesvol sou kon regeer nie, en ons het geglo dat hulle ŉ nuwe rassebedeling sou skep wat Afrikaners in die praktyk tweedeklasburgers sou maak.

Die doel van die Beweging sou wees om die kulturele infrastruktuur te bou wat Afrikaners nodig sou hê om volhoubaar vry, veilig en voorspoedig in suidelike Afrika te kon bly. Sodoende sou Afrikaners terselfdertyd ŉ blywende bydrae tot die welstand van die land en al sy mense kon lewer. Ons destydse aanname dat ons aanvanklik as radikales uitgekryt sou word, maar mettertyd al meer ondersteuning sal kry namate die uitkomste van ANC-beleid sigbaar word, is in die praktyk bewaarheid.

In die negentigs moes die land verander om ŉ verskriklike einde te keer. Die taak van ons beweging is om nou ŉ eindelose verskrikking te help afweer.

Buitelandse ondersteuning

Dit was vir jare na 1994 onmoontlik om ondersteuning vir Afrikaners se regmatige strewe na kulturele outonomie te kry, omdat die ANC die morele hoë grond betree het, en omdat die gevolge van hulle beleid nog nie vir die buiteland duidelik was nie.

Die ANC se vrot regeringsrekord wat tot wydverspreide staatsverval lei, en die deurlopende sentralisasie van mag en die gepaardgaande inperking van vryhede, het prof. Welsh se waarskuwing oor ŉ “tirannie van die meerderheid” nuwe betekenis laat kry.

Welsh het gesê: “Simple majority rule… can easily – and commonly does – degenerate into a ‘tyranny of the majority’ when elections assume the form of a racial census. Undeniably, majorities have rights, but so do minorities. If […] majorities use their power to steamroller minorities, denying them influence even in decisions that affect their vital interests, the quality of democracy will deteriorate.

“Moreover, the comparative evidence from divided societies does not offer much support for the view that the salience of ethnic or racial identities will eventually give way to voting alignments that are shaped more by, say, class, interests or ideology. Democratic constitutional forms have been maintained, but a single-party dominant system become entrenched.”

12 Bybelse riglyne oor hoe om armoede te takel

Posted on Maart 4, 2025Mei 15, 2025 by BeweegAdministrator

Deur Flip Buys

’n Paar kerngedagtes:

God se wil is nie armoede nie: Gelowiges het ŉ plig om weerlose armes te help en voorspoed te bevorder.
Werk is die sleutel tot voorspoed: Mense wat kan werk, moet werk, terwyl dié wat nie kan nie, ondersteun moet word.
Hulp moet mense bemagtig: Ondersteuning moet afhanklikheid voorkom en mense help om hulself te help.
Vrygewigheid word deur God geseën: Wie gee, ontvang seën, maar dit moet met liefde en sonder selfsug geskied.
Reg en geregtigheid is noodsaaklik: Armes moet regverdig behandel word, en samelewings moet strukture skep wat voorspoed bevorder.

Twaalf Bybelse lesse vir die hantering van armoede

ŉ Historiese tydlyn van mense se inkomste wys dat die mensdom vir eeue en eeue in armoede gekluister was. Daaruit kan ons aflei dat die mens se natuurlike toestand een van armoede is. Die lewe was ŉ daaglikse stryd om oorlewing. As ons oor armoede besin, moet ons gevolglik nie vra hoe armoede ontstaan het nie, maar eerder hoe voorspoed ontstaan. ŉ Verbetering het eers met die Nywerheidsrevolusie ŉ begin intree toe mense in Europa begin agterkom het hoe om voorspoed te skep.

Die enigste betroubare padkaart uit armoede wat die geskiedenis vir ons gee, word treffend saamgevat deur ŉ Nobelpryswenner in ekonomie, Milton Friedman: “The record of history is absolutely clear. There is no alternative way, so far discovered, of improving the lot of the ordinary people that can hold a candle to the productive activities that are unleashed by a free enterprise system …” Dit sluit aan by die vader van die vryemarkstelsel, Adam Smith, wat gesê het dat die sterkste krag vir ontwikkeling die wil in elke mens is om sy omstandighede te verbeter.

Dit het nietemin meer as ŉ eeu geduur voordat die wêreld buite die Weste Friedman se padkaart na voorspoed gesnap het. Vandag is die einde van die algemene armoede, wat die mensdom vir soveel eeue geteister het en waarin sommige gemeenskappe steeds verkeer, minstens teoreties in sig.

Dit is net lande wat steeds aan uitgediende resepte van sosialisme vasklou wat nog hul bevolkings arm hou. ŉ Kaart wat Noord- en Suid-Korea se liggies vanuit die ruimte aantoon, wys hierdie waarheid onteenseglik uit.

Hoewel Westerse lande en al meer in Asië uit armoede gebreek het, beteken dit nie dat almal in daardie lande voorspoedig is nie. Daar is steeds armes, selfs in ryk lande soos die VSA en Switserland. Hierdie armes kan in twee groepe verdeel word. Die eerste groep is mense wat deur omstandighede arm is, byvoorbeeld kinders wie se ouers nie vir hulle sorg nie; mense met gestremdhede wat nie kan werk nie; ou mense met ŉ klein inkome; mense wat graag wil werk maar nie werk kry nie; of werkende mense met baie klein salarisse. Hierdie groep is eintlik weerlose armes, en dra nie skuld aan hul behoeftigheid nie. Dan is daar ongelukkig ook ŉ groep wat bloot net ŉ gebrek aan werksywer het – om dit prontuit te stel, wat luiaards is. Vir hulle gee die Bybel die bekende les in Spreuke 6:6-8: “Gaan na die mier luiaard, kyk na sy weë en word wys!” (1953-vertaling)

Dit is ŉ treffende beeld wat Salomo hier in Spreuke gebruik, omdat daar in ŉ miernes nie armoede is nie, elkeen het ŉ taak wat fluks uitgevoer word. Die miere sorg nie net vir hulself en vir mekaar se daaglikse behoeftes nie, hulle vergaar ook kos vir die wintermaande. In menslike taal sal ons sê hulle spaar en belê ŉ deel van hul inkomste! Werk is die enigste volhoubare oplossing vir armoede. Die Bybelse bevel van bewerk en bewaak is reeds vroeg gegee. Ná die sondeval, soos Genesis 3:19 dit stel, word werk moeitevol: “In die sweet van jou aangesig sal jy jou brood eet.” Harde werk is dus ŉ Bybelse opdrag. Ons lees ook in ŉ gelykenis van Christus dat die mens moet woeker met sy talente.

Die Bybel gee belangrike lesse oor hoe ons met armes en armoede moet omgaan. Hier word verwys na die weerlose armes, dié wat nie vanweë hul eie toedoen behoeftig is nie. Daar is dus ŉ baie skerp onderskeid tussen armoede wat veroorsaak is deur omstandighede, en armoede weens eie toedoen. Die liefdesgebod moet gelowiges se optrede in hierdie verband rig. Gelowiges moet die weerlose armes help, moet mense help om hulself te help, en moet verdrukkende stelsels wat mense verhoed om te werk, met beslistheid teenstaan. ŉ Land kan net werk as sy werksmag werk. Die welstand van ŉ land word immers deur die welstand van sy werksmag bepaal.

Die uitgangspunt van hierdie stuk is dat die mens – ook die arme – volgens Genesis 1:27 na die beeld van God geskape is. Armoede pas daarom nie by die mens nie.

Kom ons kyk na 12 Bybelse lesse oor armoede, en die gelowiges se plig om die weerlose armes by te staan.

Die Here wil nie armoede hê nie

In Deuteronomium 15:4-6 sê die Here “Maar daar moet geen arme by jou wees nie …” (1953-vertaling). In die eerste Nuwe Testamentiese gemeente was daar nie behoeftiges wat aan hul eie lot oorgelaat is nie. Daar staan in Handelinge 4: 34: “Nie een van hulle het gebrek gely nie …” Christelike mededeelsaamheid is gegrond op gee – wat myne is, is joune. Dit staan lynreg teenoor sosialistiese herverdeling wat gegrond is op vat – wat joune is, is myne.

In God se volle genade en goedheid word armoede verbied. God se oorvloedigheid en genadige liefde is nie te rym met armoede en gebrek nie. Die liggaam van Christus, die Verbondsvolk, moet na mekaar kyk en God se goedheid deel en uitdeel – ook aan die wêreld.

Al sal ons die armes altyd by ons hê (Deut. 15: 11, Matt 26: 11), is dit vir ons geen alibi dat hulle altyd daar móét wees nie. Armoede is daar omdat die ongehoorsaamheid en verbondsverbreking vanweë die sondeval deel is van die werklikheid. Daarom moet ons hulpverlening só wees dat daar nie armes is as ons luister na die Here nie, want “Hy sal ons baie voorspoedig maak in die land wat Hy as besitting gee”. (Deut. 15: 4) (2020-vertaling).

Dit is belangrik om te besef dat armoede ŉ wye begrip met baie skakerings en grade is, en dat nie almal oor dieselfde kam geskeer kan word nie.

Dit is ŉ goddelike opdrag om armes te help

Die Here gee op verskeie plekke in die Bybel opdrag dat die armes gehelp moet word. In Deuteronomium 15:10 staan daar: “Gee vryelik aan jou broer wat arm is …”, en ook in vers 11: “Daar sal altyd armes in jou land wees, en daarom het ek jou beveel om vrygewig te wees teenoor jou mede-Israeliet wat in nood is en arm is.” In 1 Johannes 4:17-18 word gevra: “Wie aardse besittings het en sy broer sien gebrek ly, maar geen gevoel vir hom het nie – hoe kan die liefde vir God in hom wees? Dan volg die opdrag in vers 11: “Ons liefde moenie net woorde en lippetaal wees nie, maar moet met die daad bewys word.” Ons lees ook in Psalm 82:3-4 die opdrag: “Julle moet reg laat geskied aan die mens in nood en aan die weeskind, ŉ regverdige uitspraak vir die hulpelose en die behoeftige lewer, julle moet die mens in nood en die arme bevry.”

In Hebreërs 13:16 staan geskrywe: “Moenie nalaat om goed te doen en mededeelsaam te wees nie, want dít is die offers wat vir God aanneemlik is.”

Jakobus 1:27 beklemtoon ook die belangrikheid van praktiese dade: “Egte en suiwer godsdiens voor God die Vader is om weeskinders en weduwees in hulle moeilike omstandighede by te staan …”

Christus se barmhartigheid is die beste voorbeeld vir gelowiges. Barmhartigheid vra ŉ offer, anders is dit betekenisloos. 2 Korintiërs 8:9 stel dit so: “Want julle ken die genade van onse Here Jesus Christus, dat Hy, alhoewel Hy ryk was, ter wille van julle arm geword het, sodat julle deur sy armoede ryk kan word.” Waar ŉ mens die arme help moet ŉ mens onthou dat alle barmhartigheid altyd gegrond is in die barmhartigheid van Christus. Hy is die Barmhartige. Daarom berus alle barmhartigheid in Hom. Godsvrug en liefdadigheid gaan hand aan hand, wat byvoorbeeld in Psalm112:3 en 9 gesien kan word.

Gewers sal ontvangers word

Ons lees op verskeie plekke in die Bybel dat dié wat vir ander gee, ontvangers vanaf die Here sal word. Dit word kragtig en treffend in Lukas 6:38 gestel: “As julle gee, sal julle ontvang. Julle gawe sal na julle terugkom in volle maat, ingestamp, geskud om plek vir meer te maak, tot oorlopens toe vol. Met watter maat julle ook al meet – klein of groot – dit sal gebruik word om te meet wat julle sal terugontvang.”

In Spreuke 19:17 word dit net so mooi gestel: “Wie hom oor ŉ arm mens ontferm, gee ŉ lening aan die Here, en Hy sal hom ten volle vergoed.” In Psalm 41 vers 2 word dit so gestel: “Dit gaan goed met die mens wat omsien na die swakke. Die Here sal hom red op die dag van nood.” Die woord “swakke” verwys hier na “hulpelose,” en in die berymde weergawe van Totius staan daar digterlik: “Welsalig wie die arme in verdriet sy hulp en bystand bied! God sal hom red, en in die dag van kwaad is Hy sy toeverlaat.”

Dit blyk ook uit Deuteronomium 15:10 dat God oorvloed en voorspoed belowe vir diegene wat die armes help: “… want juis omdat jy vir hom gee, sal die Here jou voorspoedig maak in alles wat jy doen en aanpak”.

God het die blymoedige gewer lief

Dit staan uitdruklik geskrywe in 2 Korintiërs 9:7 dat God die blymoedige gewer liefhet, en dat dié wat volop saai, volop sal oes. Vrygewigheid word hoog aangeslaan in die Bybel. Benewens die opdrag om vrygewig teenoor jou naaste te wees waarvan ons in Deuteronomium lees, word dit ook in Psalm 37:26 beklemtoon met die belofte van voorspoed aan sy nageslag: “Hy is altyd vrygewig, hy leen uit sonder rente, met sy nageslag sal dit goed gaan.”

Dit is nie altyd prakties moontlik vir mense om persoonlik by die opheffing van armoede betrokke te raak nie. Die oplossing is dan om bydraes aan verantwoordelike maatskaplike instellings te maak om hulle in staat te stel om armoede te bestry, die armes te help en groter voorspoed te help verseker.

Die eerste plig is by die gesin en familie

Die plig om vir jou huisgesin en familie te sorg, word sterk beklemtoon in 1 Timoteus 5:3 en verder: “As iemand nie vir sy eie mense en veral vir sy huisgesin sorg nie, het hy die geloof verloën en is hy slegter as ŉ ongelowige.” Benewens die gesin, word die plig van familie ook in vers 16 beklemtoon: “As ŉ gelowige vrou weduwees in haar familie het, moet sy vir hulle sorg. Sy moet nie die las op die gemeente lê nie, sodat die gemeente die weduwees kan help wat alleen agtergelaat is.” Dit is insiggewend dat daar nie net ŉ plig op ouers is om hul gesin te versorg nie, maar ook op kinders en selfs kleinkinders om na hul ouers en grootouers om te sien. Dit staan in vers 4: “Maar as ŉ weduwee kinders of kleinkinders het, moet die kinders leer om as gelowiges allereers hulle verpligtinge teenoor hulle eie familie na te kom en so hulle ouers en grootouers iets te vergoed. Dit is volgens die wil van God.”

Hieruit kan afgelei word dat die plig om armes te help eerste by die gesin, dan die familie, en daarna by die gemeente en gemeenskap lê. Dit is asof die Here die weerlose arme vanuit alle rigtings toevou: ouers moet kinders help, kinders moet oueres help, en die gemeenskap moet van die kante af help. Ondertoe, boontoe én sywaarts, 360 grade.

Werk is ŉ plig

Dit is duidelik uit die Bybel dat behoeftiges nie net passiewe ontvangers van hulp mag wees nie, maar ŉ plig het om self te werk om in hul lewensonderhoud te voorsien. In 1 Tessalonisense 5:14 skryf Paulus: “Ons druk dit vir julle op die hart broers: ‘Wys die leegleêrs onder julle tereg.’”

Hy beklemtoon dit weer in 2 Tessalonisense 3 vanaf vers 6: “Ons beveel julle, broers, in die Naam van ons Here Jesus Christus: Onttrek julle aan elke broer wat leeglê en hom nie hou aan die opdragte wat julle van ons ontvang het nie. … Toe ons nog by julle was, het ons vir julle uitdruklik gesê: ‘As iemand nie wil werk nie, moet hy ook nie eet nie.’”

In Efesiërs 4:28 word dieselfde opdrag gegee: “… hy moet deur harde werk op ŉ eerbare manier self in sy lewensonderhoud voorsien; dan sal hy iets hê om vir die armes te gee.”

Werk is nie net ŉ manier om inkomste te verdien nie, maar om ons Godgegewe roeping uit te voer en om ander te dien en aan die samelewing te bou. Werk is ook hoe mense in hul posisies hul rentmeesterskap teenoor God uitoefen en ons besittings in diens van God en ons medemens gebruik.

Die afleiding kan hieruit gemaak word dat werk vir diegene wat die vermoë het om te kan werk ŉ plig is. Dit berus duidelik op die vierde gebod wat onder meer beveel dat jy ses dae moet arbei, en al jou werk doen (Eks. 20:8). Die gesin, familie, gemeente en gemeenskap het wel ŉ verantwoordelikheid om diegene te help wat nie kán werk nie, soos bejaardes, kinders en mense met gestremdhede. Dit is natuurlik net so belangrik om mense wat wíl werk, maar nie werk kry nie, by te staan, en om ook te help om versperrings wat sulke mense verhoed om te werk, uit die weg te ruim. Verskeie profete tree sterk op teen armoedeverdrukking, byvoorbeeld Amos 2:6-7, Miga 6:8 en Jesaja 10:1,2.

Hulp gaan oor God se eer

Hulp en bystand aan die armes en behoeftiges help hulle en lei daartoe dat God geëer en vir die gewers gebid word. Paulus skryf in 2 Korintiërs 9 vanaf vers 11 tot 14: “… julle vrygewigheid het tot gevolg dat God gedank word, want die bediening van hierdie hulpbetoon voorsien nie alleen in die behoeftes van die gelowiges in Judea nie, maar bring ook oorvloedige dankbaarheid teenoor God mee. Deur hierdie duidelike bewys van julle bereidheid om te dien, sal daar baie wees wat aan God eer toebring. Hulle sal Hom prys oor julle gehoorsaamheid aan die evangelie van Christus wat julle bely, en oor julle opregte mededeelsaamheid teenoor hulle en teenoor al die ander. Hulle sal ook vir julle bid en met verlange aan julle dink, omdat die genade van God oor julle so oorvloedig was.”

Dit gaan nie net oor materiële armoede en rykdom nie, maar ook oor die geestelike rykdom wat volg op materiële hulp aan armes. Ons moet die armes by die gemeente betrek. So word die gemeenskap van die gelowiges verder uitgebou. Mense wat kerklos, kerkloos of selfs goddeloos geword het, sal só na die kerk van die Here teruggetrek word. Gelowiges wat die armes help moet dit nie doen om eer vir hulself in te oes nie, maar dit so doen dat God gedank en geëer word. Daar staan duidelik in Mattheus 6:2: “As jy byvoorbeeld armes help, moet dit nie uitbasuin nie. Dit doen die skynheiliges in die sinagoges en op straat, sodat mense met lof van hulle kan praat. Dit verseker Ek julle: Hulle het hulle beloning klaar weg. Nee, as jy iets vir die armes gee, moet jou linkerhand nie weet wat jou regterhand doen nie, sodat jou goeie daad verborge kan bly. Jou Vader wat sien wat verborge is, sal jou beloon.”

Rykes se plig en ryke beloning

Diegene wat ryk is, het ŉ plig om ook ryk in goeie dade te wees, en kry ŉ belofte van ryke seëning daarvoor. Dit staan in 1 Timoteus 6:17 tot 19: “Dié wat in hierdie wêreld ryk is, moet jy waarsku om nie hooghartig te wees nie. Hulle moet nie hulle hoop op die onsekerheid van rykdom vestig nie, maar op God wat alles ryklik aan ons gee om te geniet. Spoor hulle aan om goed te doen, om ryk te wees in goeie dade, vrygewig en mededeelsaam. So vergader hulle vir hulle ŉ skat as ŉ goeie belegging vir die toekoms, sodat hulle die ware lewe sal verkry.”

Dit is belangrik om te besef dat die aarde en alles wat daarop is, aan die Here behoort. (Psalm 24:1). Mense is nie die eienaars van hul welvaart nie, maar die rentmeesters van wat aan God behoort en wat ons volgens Sy wil moet bestuur. Ons moet ons geld, tyd, talente en hulpbronne só benut dat Hy die eer kry en dat dit vir ander mense nuttig is.

Doen goed aan medegelowiges én vreemdelinge

Paulus skryf in Galasiërs 6:9 en 10: “Laat ons dan nie moeg word om goed te doen nie, want as ons nie verslap nie, sal ons op die bestemde tyd ook die oes insamel. Solank ons die geleentheid het, moet ons dus aan almal goed doen, veral aan ons medegelowiges.”

Die beklemtoning van hulp aan medegelowiges sluit aan by ander dele van die Bybel waar hulp aan gesins- en familielede wat arm is, in die kollig geplaas word. Die gemeenskap van gelowiges moet mekaar dus help en deur naasteliefde, mededeelsaamheid en ŉ helpmekaargees gekenmerk word.

Christus se welbekende gelykenis van die barmhartige Samaritaan in Lukas 10 wys verder op die belangrikheid van hulp en bystand aan vreemdelinge in nood. Reeds in die Ou Testament word bepaal dat besondere sorg aan die vreemdeling, die nie-Israeliet, die nie-kerklidmaat, gegee moet word. Hy mag kos en klere en huisvesting nie ontbeer nie. (Deut.10: 18-19; Jes. 58:7; Jer. 7:6)

Wie vir armes gee, gee vir God

Dit is duidelik uit Mattheus 25:34 en verder dat iemand wat vir die armes in hul nood gee, daardeur vir God self gee. Hulle sal as beloning die ewige lewe ontvang, omdat hulle die wil van God gedoen het.

“Dan sal die Koning vir dié aan sy regterkant sê: ‘Kom, julle wat deur my Vader geseën is! Die Koninkryk is van die skepping van die wêreld af vir julle voorberei. Neem dit as erfenis in besit, want Ek was honger, en julle het My iets gegee om te eet; Ek was dors, en julle het My iets gegee om te drink; Ek was ŉ vreemdeling, en julle het My gehuisves; Ek was sonder klere, en julle het vir My klere gegee; siek, en julle het My verpleeg; in die tronk, en julle het My besoek.’ Dan sal dié wat die wil van God gedoen het, Hom vra wanneer het hulle hierdie alles vir Hom gedoen? Dan kom die Here se antwoord: ‘Dit verseker Ek julle: Vir sover julle dit aan een van die geringste van hierdie broers van My gedoen het, het julle dit aan My gedoen.’” Die gedeelte sluit af met die heerlike beloning in vers 46: “Die wat die wil van God gedoen het, ontvang die ewige lewe.”

Die liefde moet vrygewigheid onderlê

Die Bybel beklemtoon die grootste gebod, dié van die liefde, as die belangrikste beweegrede vir hulp. In 1Korintiërs 13:3 staan daar: “Al deel ek al wat ek het aan ander uit, en al gee ek my liggaam prys om my daarop te kan beroem, maar ek het geen liefde nie, baat dit my niks”. Dit is juis die rede waarom die Here Jesus gekom het as Redder: “Ek het gekom dat hulle lewe en oorvloed kan hê.” Joh. 10:10. Ons mag reken op God se oorvloedige liefde en seëning wanneer ons armoede uitroei.

Vrygewigheid beteken nie net geld nie. Dit is baie maal belangriker om tyd, raad of meer van jouself te gee. Die armes mag nie net passiewe ontvangers van hulp bly nie, hulle moet aktiewe deelnemers aan hulle eie opheffing word.

Reg en geregtigheid vir kwesbares

Hulp en bystand aan armes, behoeftiges en diegene in nood behels veel meer as materiële hulp. Salomo beklemtoon in Spreuke 31 vers 8 en 9 die belangrikheid van reg en geregtigheid vir die kwesbares in ons samelewing soos volg: “Praat jý vir dié wat self nie hulle sê mag sê nie, kom op vir die reg van dié wat te gronde gaan; praat, en lewer regverdige uitsprake, laat reg geskied aan die armes en ellendiges.”

Psalm 82:3 en 4 wys ook op die belangrikheid daarvan dat reg moet geskied: “Julle moet reg laat geskied aan die mens in nood en aan die weeskind, en ŉ regverdige uitspraak vir die hulpelose en die behoeftige lewer.”

In Jesaja 58: 6 tot 14 lees ons dat die Bybel reg en geregtigheid vooropstel, saam met bystand aan die armes en diegene in nood. Beloftes van voorspoed word daaraan gekoppel. Vers 7 stel dit duidelik: “Jy mag jou medemens nie aan sy lot oorlaat nie.”

Slotwoord

Die mensdom was vir eeue in ŉ toestand van armoede totdat daar veranderings ingetree het wat tot groter voorspoed onder al meer mense gelei het. Die verhaal van die Protestantse Hervorming se bepalende rol in die opkoms van voorspoed moet nog geskryf word. Ten slotte: Gelowiges het ŉ Bybelse opdrag om weerlose armes te help. Dit is egter lewensbelangrik dat die Christelike naasteliefde van mededeelsaamheid rég gedoen moet word, anders kan dit armoede verdiep, vererger en verleng.

Die Bybel gee dus duidelike opdragte en riglyne oor hulp en bystand aan die armes en behoeftiges. Die uitdaging vir gelowiges, kerke, diakonieë en Christelike maatskaplike instellings, is om hierdie Bybelse beginsels in die praktyk neerslag te laat vind, en om só ons stukkende wêreld te help heel. As ons die oorvloed van God se genade besef, mag daar geen armes by ons wees nie. Die klem moet nie net op armoede val nie. Die doel moet groter voorspoed en welstand vir almal wees.

Die vegters teen vryheid

Posted on Januarie 21, 2025Januarie 21, 2025 by BeweegAdministrator

Flip Buys, voorsitter van die Solidariteit Beweging

Bron: Maroela Media

Daar is ŉ skreeusnaakse toneeltjie in Monty Python se ikoniese Life of Brian, waar Joodse rebelle in ŉ ondergrondse skuiling hulle opstand teen die Romeinse heersers beplan. Die leier van die rebelle sweep sy manne op deur te sê dat die Romeine “alles van ons vadere en hulle vadere gevat het”.

Dan vra hy die retoriese vraag: “En wat het die Romeine ooit vir ons gedoen?”. Net voor hy sy eie vraag kon antwoord, waag een van die rebelle ŉ onsekere “die akwaduk?”. Nog een voeg aarselend by: “sanitasie?”. ŉ Volgende noem “paaie”. Net toe die leier dit toegee en dink hy kan sy motiveringspraatjie verder voer, ryg sy kamerade nog ŉ hele lys uit: besproeiing, medisyne, onderwys, wyn, openbare baddens, wet en orde, vrede.

Die vergadering eindig in wanorde met die leier wat “Stilte!” bulder toe hy nie meer wou hoor wat die Romeine alles gedoen het nie!

Oplossings

Hierdie verhaaltjie hou belangrike lesse in vir Suid-Afrika, wat naarstiglik na oplossings soek om die land te herbou. Die president praat steeds van ŉ “nuwe ekonomie” en “radikale ekonomiese transformasie” wat “bemagtigend vir vroue, jongmense en hoofsaaklik vir swart mense” moet wees.

Die groot vraag is wat die ekonomiese beleid moet wees wat mense uit armoede en ellende kan ophef. Die groot geluk is egter dat ons nie meer in die antieke Romeinse era leef nie en dat die wêreld oor die afgelope 2 000 jaar geleer het wat werk en wat nie.

Die enigste betroubare padkaart uit armoede wat die geskiedenis vir ons gee, is treffend deur ŉ Nobelpryswenner in ekonomie, Milton Friedman, saamgevat: “The record of history is absolutely clear. There is no alternative way, so far discovered, of improving the lot of the ordinary people that can hold a candle to the productive activities that are unleashed by a free enterprise system…”

Die ANC se weerstand teen hierdie samevatting van eeue se ervaring van die mensdom is dat kapitalisme net die “rykes” baat. Hierop gee Friedman net so ŉ goeie antwoord:

“Industrial progress, mechanical improvement, all of the great wonders of the modern era have meant relatively little to the wealthy. The rich in Ancient Greece would have benefited hardly at all from modern plumbing: running servants replaced running water. Television and radio? The patricians of Rome could enjoy the leading musicians and actors in their home, could have the leading actors as domestic retainers. Ready-to-wear clothing, supermarkets – all these and many other modern developments would have added little to their life.

“The great achievements of Western capitalism have redounded primarily to the benefit of the ordinary person. These achievements have made available to the masses conveniences and amenities that were previously the exclusive prerogative of the rich and powerful.”

Die ANC se tweede beswaar teen kapitalisme is dat dit tot uitbuiting en groter ongelykheid lei. Friedman se antwoord hou belangrike lesse vir Suid-Afrika in.

“In the past century, a myth has grown up that free market capitalism – equality of opportunity as we have interpreted that term – increases such inequalities, that it is a system under which the rich exploit the poor. Nothing could be further from the truth. Wherever the free market has been permitted to operate, wherever anything approaching equality of opportunity has existed, the ordinary man has been able to attain levels of living never dreamed of before.

“Nowhere is the gap between rich and poor wider, nowhere are the rich richer and the poor poorer, than in those societies that do not permit the free market to operate. That is true of feudal societies like medieval Europe, India before independence, and much of modern South America, where inherited status determines position. It is equally true of centrally planned societies, like Russia or China or India since independence, where access to government determines position. It is true even where central planning was introduced, as in all three of these countries, in the name of equality.”

Werksmag-welstand

Die derde beswaar is dat gewone werkers deur ekonomiese vryheid benadeel word. Maar die vader van kapitalisme, Adam Smith, het meer as twee eeue gelede reeds geskryf dat die “majority of any society comprised, not landlords or merchants, but ‘servants, labourers, and workmen of different kinds,’ who derived their income from wages. Their welfare was the prime concern of economic policy. No society can surely be flourishing and happy, of which the far greater part of the members is poor and miserable,” het hy gesê.

“It is but equity, besides, that they who feed, clothe and lodge the whole body of the people should have such a share of the produce of their own labour as to be themselves tolerably well fed, clothed, and lodged.”

Die wetgewer se vernaamste ekonomiese doelwit, na Smith se mening, moet die koopkrag van lone wees, want dit is die maatstaf van die materiële welsyn van die grootste deel van die bevolking. Kort gestel, die welstand van ŉ land word bepaal deur die welstand van die werksmag.

Die vierde standpunt van die ANC is dat die oplossing meer in herverdeling as in ekonomiese groei lê. Daarop antwoord die swart Amerikaanse denker Coleman Hughes: “I do not know of a single instance in which an underachieving group rose to economic prominence by asking the government for cash transfers, preferential policies in education and employment, or apologies for past injustices.”

vyfde standpunt van die ANC is dat daar op die verlede gefokus moet word omdat dit die oorsaak van swart armoede is. Die swart Amerikaanse ekonoom, Thomas Sowell, meen egter dat daar eerder na die oorsake van voorspoed gekyk moet word: “There’s no explanation needed for poverty. The species began in poverty. So, what you really need to know is what are the things that enable some countries, and some groups within countries, to be prosperous.”

Sowell vervolg: “What do the poor most need? They need to stop being poor. And how can that be done, on a mass scale, except by an economy that creates vastly more wealth? Yet the political left has long had a remarkable lack of interest in how wealth is created. As far as they are concerned, wealth exists somehow, and the only interesting question is how to redistribute it.”

ANC vs. Vryheid

Die vraag is of ŉ krisis tot ŉ ommekeer in die ANC se dekades-lange rampspoedige ekonomiese denke kan lei. Milton Friedman het goeie nuus: “Only a crisis produces real change. When that crisis occurs, the actions that are taken depend on the ideas that are lying around. That, I believe, is our basic function: to develop alternatives to existing policies, to keep them alive and available until the politically impossible becomes the politically inevitable.”

Die bewese sukses van hierdie denkers se idees het die afgelope twee dekades tot die ekonomiese opheffing van minstens 750 miljoen mense in Asië gelei. Die vraag is hoekom daar steeds regerings is wat teen die voordele van ŉ vrye ekonomie gekant is. Friedman se verduideliking daarvoor laat die rooi ligte flikker: “Die weersin in ŉ vrye ekonomie is in wese eerder ŉ weersin in vryheid self”.

Die vraag is of dít nie die ANC se eintlike probleem met ŉ vrye samelewing en ŉ vrye ekonomie is nie. Die belangrikste verskil tussen sosialisme en kapitalisme is uiteindelik dat sosialisme gedwonge is en kapitalisme vrywillig.

DIE PAD NA SELFBESTUUR – Slot

Posted on November 11, 2024Januarie 21, 2025 by marisa@solidariteit.co.za

DIE PAD NA SELFBESTUUR – Slot (Flip Buys)

“In hierdie wêreld wen die optimiste, nie omdat hulle altyd reg is nie, maar omdat hulle altyd positief is. Selfs wanneer die optimiste verkeerd is, is hulle steeds positief, en dit is die weg waarlangs prestasie, regstelling, verbetering en sukses behaal word. Ingeligte, nugtere optimisme baat ‘n mens, terwyl pessimisme slegs die skyntroos bied dat ‘n mens reg was.” – David Landes, Amerikaanse historikus.

Voorgelees deur Martin Jansen.

DIE PAD NA SELFBESTUUR – Hoofstuk 34

Posted on November 11, 2024Januarie 21, 2025 by marisa@solidariteit.co.za

Hoofstuk 34 – Die padkaart na kulturele selfbestuur (Flip Buys)

“Dit blyk asof ‘n spesiale stel instellings vir heterogene gemeenskappe benodig word om te verseker dat minderhede wat moontlik deur meerderheidstelsels uitgesluit word, ingesluit word by die besluitnemingsproses.” – Donald Horowitz, Amerikaanse kenner van etniese en rassegeweld van Duke University.

Voorgelees deur Martin Jansen.

DIE PAD NA SELFBESTUUR – Hoofstuk 32

Posted on November 11, 2024Januarie 21, 2025 by marisa@solidariteit.co.za

Hoofstuk 32 – Skep omstandighede vir voortbestaan (Flip Buys)

“Die ligging van volke, rasse en beskawings kan hulle lot bepaal. Dit hang af of hulle op die regte plek op die regte tyd is, of op die verkeerde plek op die verkeerde tyd.” – Uit “Wealth, poverty and politics,” deur Thomas Sowell, Afro-Amerikaanse ekonoom en denker.

Voorlesing deur Martin Jansen.

DIE PAD NA SELFBESTUUR – Hoofstuk 31

Posted on November 11, 2024Januarie 21, 2025 by marisa@solidariteit.co.za

Hoofstuk 31 – Misdaad kan met goue driehoek verslaan word (Flip Buys)

“As geweldmisdaad gestop gaan word, is dit net die beoogde slagoffer wat dit kan doen. Die misdadiger vrees nie die polisie nie, en hy vrees ook nie die regter of jurie nie. Daarom moet hy geleer word om sy slagoffer te vrees.” – Jeff Cooper, Amerikaanse veiligheidskenner.

Voorgelees deur Martin Jansen.