Deur Werner Human, operasionele hoof van die Solidariteit Beweging
Continue reading “𝗔𝗡𝗖 ʼn ‘𝗺𝗼𝗿𝗲𝗹𝗲 𝘀𝘂𝗽𝗲𝗿𝗺𝗼𝗼𝗻𝗱𝗵𝗲𝗶𝗱’? 𝗟𝗮𝗴𝘄𝗲𝗸𝗸𝗲𝗻𝗱!”
Category: Artikels
Jaco Kleynhans | Mackinac Republican Leadership Conference, Michigan, VSA
Speech | 21 SEPTEMBER 2025 | Michigan
Ladies and Gentlemen, Chairman Jim Runestad, members of the U.S. House of Representatives, the Michigan Legislature and other political institutions in the U.S. and here in Michigan, distinguished guests,
It is an honor and a privilege to stand before you today at this 36th Mackinac Republican Leadership Conference, a gathering that embodies the unyielding spirit of liberty, resilience, and principled leadership that has defined the Republican movement for generations.
I serve as the Head of International Liaison for Solidarity a large South African civil rights organization dedicated to protecting the rights, dignity, and future of minorities – particularly the Afrikaner minority – in a nation that increasingly seems bent on erasing our culture and identity.
But before I delve into the heart of my message, I must address a shadow that looms over us all, a stark reminder of the perils we face in this global battle for conservative values. Just last week, on a day that should have been filled with the promise of discourse and debate in the great state of Utah, we lost Charlie Kirk—a brilliant, fearless voice for the next generation of conservatives – to a cowardly assassination. His death was not merely a personal tragedy; it was a chilling escalation in the wave of violent rhetoric and actions targeted at conservative voices everywhere. From the streets of America to the town halls of Europe, and yes, even to the farmlands of my own country, South Africa, the enemies of freedom are emboldened. They chant slogans of hate, they incite division, and they strike without remorse.
As Afrikaners in South Africa, we will forever be grateful to Charlie Kirk and his huge contribution to focusing the world’s eyes on the murders of farmers in South Africa and the escalatingattack on the future of my people. Together with President Donald Trump and others, Kirk did great work over the past few years to tell the truth of what is happening in South Africa. Thank you, Charlie. We salute you! For now,and forever.
In South Africa, the toxic leftwing rhetoric has a name and a tune: “Kill the Boer, Kill the Farmer.” It is not some relic of the past; it is sung openly at political rallies, chanted by leaders who hold the reins of power, and echoed in the halls of government.
Thank you for giving me this platform to speak,not just for South Africa, but for all minorities under siege in a world that increasingly tolerates authoritarianism in the name of “progress.” Today, I want to focus on why South Africa matters to you – to America, to the Republican cause, and to the free world.
Let us begin with why South Africa is so crucially important to the United States, and why the Afrikaners, as a beleaguered minority, must be central to any American strategy in Africa. South Africa is not merely another country on the map; it is the economic powerhouse of the continent, commanding vast reserves of critical minerals that power everything from your smartphones to electric vehicles and defense systems. We hold over 80% of the world’s platinum supply and significant portions of manganese and vanadium, key to steel production and battery technology. In a world racing toward green energy and technological dominance, South Africa’s resources are a geopolitical goldmine. Losing influence here means ceding ground to authoritarian adversaries such as China.
But beyond these resources, South Africa is America’s gateway to Africa. With a sophisticated financial system and a G20 membership, we bridge the Global North and the emerging markets of the Global South. Trade between our nations exceeds $20 billion annually, supporting jobs in manufacturing, agriculture, and services across both countries.
Yet this partnership is fraying under the weight of South Africa’s internal decay and external alignments. America needs a stable, pro-Western South Africa to counter the spread of communism and authoritarianism on the continent. Without it, China’s Belt and Road Initiative will swallow Africa whole, Russia’s Wagner mercenaries will destabilize more regimes, and Iran’s proxies will find safe havens for mischief.
Now, why Afrikaners specifically? As a minority of about 2.5 million – roughly 5% of South Africa’s population – we represent a cultural and ideological bulwark against the tide of radicalism sweeping our land. We are conservatives at heart: family-oriented, entrepreneurial, religious, and committed to private property, rule of law, and individual liberty. Our values align seamlessly with the Republican ethos – think self-reliance, like the pioneers of the American West, or the unyielding faith of the Founding Fathers.
Historically, Afrikaners have been the stewards of South Africa’s agricultural heartland, producing 90% of the country’s food despite owning only a fraction of the land. We are the innovators in tech and engineering who keep the lights on and the doctors, teachers, and entrepreneurs who built modern South Africa. Marginalizing us does not just harm a minority; it undermines the very stability America needs in Africa. Supporting Afrikaners means bolstering a pro-American, pro-freedom force that can help reclaim the continent for democracy.
To understand our importance, one must know our background—a story of perseverance, innovation, and tragedy that mirrors the American journey in many ways. The Afrikaners trace our roots to the 17th century, when Dutch settlers arrived at the Cape of Good Hope, establishing a refreshment station for the Dutch East India Company. These were hardy Protestants—farmers, craftsmen, and traders—fleeing religious persecution in Europe, muchlike the Pilgrims who landed at Plymouth Rock. These Dutch settlers intermarried with French Huguenots and Germans and forged a unique identity; the Afrikaans language, a blend of Dutch and local tongues, became our voice; the Calvinist faith was our compass.
In the 19th century, as British imperial ambitions encroached, we embarked on the Great Trek – a mass migration inland of over 12,000 pioneers seeking freedom from colonial overreach. Our pioneer forefathers carved out republics such asthe Orange Free State and Transvaal, fighting epic battles against Zulu warriors at Blood River in 1838 and later against the British in the Anglo-Boer Wars of 1880 and 1899-1902.
The British were the first to use concentration camps during war, and during the Anglo Boer War of 1899 to 1902 most of our Afrikaner women and children were placed inconcentration camps by the English. More than 34 000 women and children perished in those concentration camps in some of the worst conditions you could ever imagine.
But after the war, we decided to forgive. We decided to move forward. We built a nation on the principle of self-determination, inventing technologies like the world’s first heart transplant in 1967 and pioneering conservation efforts that protected Africa’s wildlife.
Coming to the second topic: South Africa since 1994, and how the liberal Western vision of a “rainbow nation” has crumbled under the weight of ANC governance. When Nelson Mandela walked free from prison in 1990 and became president in 1994, the world hailed it as a miracle. The end of apartheid promised unity – a rainbow nation where black, white, brown, and Indian people could coexist in harmony. Western liberals, from Bill Clinton to Tony Blair, poured in billions in aid and investment, betting on reconciliation, affirmative action, and a mixed economy to heal old wounds.
For a brief, shining moment during the 1990’s it worked. Under Jacob Zuma from 2009 to 2018, “state capture” siphoned billions from public coffers—funds meant for housing, schools, and hospitals vanished into private jets and mansions. Eskom, our state power utility, was looted, leading to rolling blackouts that crippled industry. The ANC’s cadre deployment – placing loyalists in key positions – prioritized politics over competence, turning bureaucracies into fiefdoms. Racial quotas under Black Economic Empowerment (BEE) laws sidelined skilled workers, regardless of merit, fostering resentment and inefficiency.
At the commencement of President Cyril Ramaphosa’s tenure in 2018, the damage was irreversible. Unemployment soared above 30%, youth joblessness hit 60%, and inequalityworsened. The “rainbow” faded as tribalism and populism rose: the Economic Freedom Fighters (EFF), led by Julius Malema, openly calls for nationalizing everything, from all farmland to all financial institutions and mines. They advocate for land seizures, chanting “Kill the Boer” at rallies. Liberal ideals of meritocracy and non-racialism have been sacrificed on the altar of revenge politics. The ANC destroyed South Africa not through malice alone, but through incompetence masked as transformation. What was promised as upliftment became exploitation; what was envisioned as unity devolved into division. The West’s blind faith in this model – ignoring warning signs of socialism- left us a failed experiment, a cautionary tale for America as you grapple with your own progressive overreach.
This brings us to the third focus point: where South Africa stands today. As an increasinglyfailed state, service delivery has collapsed. Water shortages affect 40% of households; potholed roads and collapsing bridges symbolize infrastructure decay. Rolling power outages have been a reality in South Africa for the past 15 years. The brain drain is real: over a million South Africans, many Afrikaners, have emigrated since 1994, taking their expertise to Australia, Canada, and yes, America.
Land expropriation without compensation, enshrined in the 2018 ANC policy and accelerated under Ramaphosa with a new expropriation act signed late last year.
Racial laws and discrimination against minorities are rampant. BEE mandates high percentages of black ownership in companies, often through shady deals that enrich elites while excluding whites, Indians, and brown people from jobs and contracts. Affirmative action quotas fill universities and civil service with underqualified candidates, sidelining merit.
Crime is an epidemic: over 27,000 murders are committed annually – the highest in the world outside war zones. But farm attacks stand outas a special scourge against rural whites. Since 1994, over 3,000 farmers have been killed in brutal assaults involving torture, rape, and execution-style murders. Today there are less than 30,000 commercial farmers left in South Africa who must feed a growing population of more than 60 million.
Farm attacks and murders are not random robberies; they are ethnically motivated, with attackers targeting isolated homesteads, stealing little but inflicting maximum terror. The government downplays it, claiming it is mere crime, but the patterns—disproportionate violence against white farmers—tell another story. As President Trump rightly noted, it is a crisis demanding international attention.
Finally, our foreign policy has veered dangerously toward authoritarian embrace. South Africa, under ANC influence, has warmed to China, Russia, and Iran, aligning with BRICS to counter the West. In 2023, South Africahosted joint naval exercises with Russia and China in the Indian Ocean codenamed “Mosi”,signaling military cooperation amid Russia’s Ukraine invasion.
With Iran, ties deepened in 2025: high-level military talks in Tehran discussed hosting Iranian naval flotillas in our ports, and the South African government defended Iran’s nuclear ambitions at the UN. Ramaphosa’s government abstained from condemning Russia’s aggression and sued Israel at the ICJ over Gaza, earning praise from Tehran.
In February 2025, President Donald J. Trump issued Executive Order 14204, titled “Addressing Egregious Actions of the Republic of South Africa.” This landmark decree declared it U.S. policy to oppose South Africa’s human rights violations, particularly against white Afrikaners, and its undermining of international norms. It suspended foreign aid – over $500 million annually – until reforms are made. It also created a fast-track refugee program for persecuted Afrikaner farmers and professionals.
Since February, a bill was approved in the http://U.S.House of Representatives Committee on Foreign Affairs, further implementing President Trump’s executive order and even suggesting that targeted sanctions be imposed on ANC officials involved in corruption and land grabs. We support this proposal and hope that the act will soon be approved by the full House and the Senate so that President Trump can sign it.
President Trump’s reciprocal tariffs in April 2025 hit South African exports such as steel and agricultural products, retaliating against our BRICS alignments. Our fear now is that the tariffs are punishing the people closest to the U.S., such as Afrikaner farmers. We want to make a plea to the U.S. to lower the tariffs and instead focus on punitive measures against the South African government and radical anti-American politicians.
Within this crisis lies opportunity: strained relations can be leveraged for change. America holds the cards: market access, military aid, and diplomatic clout. By supporting Solidarity and civil society, the U.S. can empower pro-Western voices, pressure the ANC toward accountability, and reclaim South Africa as a strategic ally. I repeat: Please do not punish your friends, such as Afrikaner farmers, with tariffs. Punish the real scoundrels who have acted, and continue to act,against American interests!
In conclusion, my friends, South Africa’s story is one of promises betrayed but not yet lost. The assassination of Charlie Kirk reminds us that violence against our ideas is real, but so is our resolve. The chants of “Kill the Boer” echo the global assault on freedom, but with leaders like President Trump, we have hope.
I urge you: Pressure your government to enforce the executive order fully. Shine a light on farm murders and corruption. Support South African civil society with donations, media reports and access to a platform where we can share our views.
We ask you to counter South Africa’s drift toward tyrants by strengthening ties with true partners like us. Together, we can rebuild a South Africa that honors all its people – a beacon of liberty in Africa, allied with the greatest nation on earth, the United States of America. God bless you, God bless the Republican Party, God bless the great people of Michigan, God bless the Afrikaner people at the southern tip of Africa and God bless the enduring spirit of freedom. Thank you.
- Watch the broadcast here.
My land is waar my hart woon
– Deur Marisa Engelbrecht
Langs my op die vliegtuig sit ‘n tannie. Sy is feitlik heeltemal grys met diep hartseer-plooie langs haar oë. Sy is op pad om vir haar kinders in Nederland te gaan kuier. Sy het haar seun en sy gesin drie jaar laas gesien.
“Die kinders het so groot geword!” skerts sy opgewonde. Haar kleindogter het mamma geword en sy gaan om die nuwe babatjie te ontmoet en bietjie uit te help. Haar man kon ongelukkig nie saamgaan nie. Die vliegtuigkaartjies is net te duur, maar hy sal volgende jaar ‘n beurt kry.
Haar dogter is in Australië. “Sy en haar man is al bykans 20 jaar daar. Die kinders praat glad nie meer Afrikaans nie. Dis so hartseer,” sê sy. “My engels is ook nie eintlik waffers nie, so ons sukkel maar om met mekaar te praat.”
Ek luister aandagtig na die tannie se opgewondenheid en hartseer oor haar kinders. Maar sy is so dankbaar dat hulle die geleenthede in die buiteland kon kry en dat dit met hulle goed gaan. Ek self is nie ‘n vreemdeling vir familie en vriende in die buiteland nie. Ons almal ken iemand in die buiteland. Kinders, ooms, tannies, hartsvriende, kennisse, oud-kollegas. Mense wat die uiterse moeilike besluit moes neem om op te pak en nuwe wortels in die “veiliger” vreemde te gaan plant.
Ek het voorreg gehad om verlede jaar saam met die Solidariteit Navorsingsinstituut ‘n uitgebreide navorsingsprojek aan te pak onder Afrikaners in die buiteland. Hoekom het ons die navorsing gedoen? Omdat ons ‘n behoefte geïdentifiseer het onder ons mense in die buiteland dat hulle hierdie vervreemding van ons Afrikaanse kultuur eerstehands ervaar. Die risiko van ons tweede en derde generasie in die buiteland is natuurlik nóg groter en uit die navorsing het daar telkemale die kwessie van identiteit, vervreemding, waardes, isolasie, taal, erfenis, opvoeding, ens na vore gekom.
Wat wou ons met hierdie navorsing bereik? Ons wou vir Afrikaners in die buiteland ‘n digitale tuiste bou waar hulle weer die tipiese tuis-wees en gasvryheid van Afrikaners virtueel kan ervaar. Dit was natuurlik geen maklike taak nie, maar die terugvoer en insette wat ons op die navorsing gekry het, was werklik insiggewend en van onskatbare waarde. Ons het ook gaan kyk wat ander lande vir hul diaspora doen en hoe hulle projekte lyk. Die verskil natuurlik is dat ander lande se regerings meestal hierdie projekte dryf. Die Suid-Afrikaanse regering het geen so ‘n projek vir Afrikaners nie, en ons het verantwoordelik gevoel om hierdie leemte te vul.
Uit ons wenslys van wat ons alles op hierdie virtuele tuiste wou ontwikkel en aanbied, het ons uitgereik na al die instellings binne die Solidariteit Beweging om hand by te sit om hierdie virtuele wêreld se hartklop te bou – en daar is hy vandag – MyHartland, die virtuele kultuurtuiste vir elke Afrikaner wat vandag in die buiteland is.
Ons wegspring aanbod het agt afdelings naamlik ‘n Afrikaanse kultuurhuis, My Gemeenskap, ‘n Kinderhoekie, Boerekos resepte, Kom kuier-jeugprogram, Entrepeneurs, Werksgeleenthede en Nuus. Dan is daar natuurlik ook geleentheid vir mense om ‘n digitale burger van MyHartland te word deur enigeen (of meer) van ons 10 projekte te ondersteun. Hulle is ook Welkom om ‘n gratis profiel te skep waarmee hulle hul virtuele reis na MyHartland kan begin en ons op hierdie nuwe reis kan volg.
Pak vandag jou tasse, bring jou familie, hartsvriende, ooms, tannies, kennisse en oud-kollegas saam op hierdie virtuele reis na MyHartland, want ons wortels is geplant in ons taal, ons kultuur, ons identiteit en ons verbondenheid tot mekaar, ongeag waar ons, of ons kinders, in die wêreld woon. MyHartland, jou virtuele kultuurtuiste.
Die Solidariteit Beweging waarsku: ANC se voortgesette aanvalle op die VSA kan tot nóg straftariewe lei
Die Solidariteit Beweging is uiters bekommerd dat die Amerikaanse regering se groeiende frustrasie met president Cyril Ramaphosa en die ANC tot verdere straftariewe teen Suid-Afrika kan lei.
Tydens die Solidariteit Beweging se onlangse besoek aan Washington is daar groot frustrasie by die Amerikaanse regering opgemerk teenoor Suid-Afrika se tekort aan politieke wil om ʼn ooreenkoms te bereik. Dit is ten spyte van bewerings dat daar glo vordering met die onderhandelinge is.
Terwyl die Solidariteit Beweging, waarvan AfriForum en Solidariteit deel vorm, tans alles in hul vermoë doen om diplomatieke en bilaterale verhoudinge met die VSA te herstel, gaan die ANC voort met sy voortgesette aanvalle op die wêreld se grootste ekonomie. Die Solidariteit Beweging waarsku dat dit rampspoedige gevolge vir Suid-Afrika en sy burgers kan inhou.
“Ons land bloei. ʼn Vlaag van afleggings het Suid-Afrika reeds getref, en ons kan dit nie as blote statistieke beskou nie: Dit is mense wat hul werk en huise verloor; dit is kinders wat honger gaan slaap. Ons kan eenvoudig nie nóg skade aan ons ekonomie bekostig nie,” het Flip Buys, voorsitter van die Solidariteit Beweging, gesê.
Die plaaslike ekonomie het reeds groot skade gely sedert die VSA in Augustus vanjaar 30%-handelstariewe teen Suid-Afrika ingestel het. Dit sal slegs vererger indien daar nie dringend ʼn positiewe handelsooreenkoms met die VSA bereik word nie.
Volgens Buys is dit ook uiters roekeloos van die ANC om die VSA, wat boonop Suid-Afrika se tweede grootste handelsvennoot is, aktief te antagoniseer.
“As die grootste ekonomie ter wêreld is dit onverantwoordelik vir enige land om nie uitstekende bilaterale verhoudinge met die Verenigde State te hê nie. As president van die ANC het Ramaphosa probeer om die blaam vir die huidige diplomatieke krisis met die VSA te verskuif. Die harde werklikheid is egter dat die krisis en gevolglike ekonomiese skade bloot deur die ANC self veroorsaak is,” sê Buys.
Met die eerste aankondiging van die straftariewe deur die VSA op 2 April 2025, het die ANC-geleide regering meer as ʼn maand geneem om met die VSA begin skakel is. Ná rampspoedige gesprekke het die ANC eenvoudig die probleem geïgnoreer.
President Ramaphosa se optrede by die Verenigde Nasies se Algemene Vergadering in New York einde verlede maand het die land beslis ook nie enige gunsies besorg nie. Hy het tydens sy toespraak beweer dat “…handel nou as ʼn wapen teen verskeie lande in die wêreld gebruik [word]” en dat “…geopolitieke skokke en ongekende handelsbeleid” die wêreldekonomie destabiliseer.
Dié VN-vergadering was juis die platform waar onderhandelings vir ʼn ooreenkoms moes plaasvind. In plaas daarvan om opbouende kantlyngesprekke te voer, het die president egter die VSA vanaf die verhoog verder gekritiseer. Hoewel hy nie president Trump by die naam genoem het nie, het sy opmerkings klaarblyklik na president Trump se tariewe verwys.
Die Solidariteit Beweging is steeds bereid om die Suid-Afrikaanse regering by te staan in pogings om ʼn positiewe handelsooreenkoms te bereik. Die Solidariteit Beweging het nou ʼn dringende skrywe aan president Ramaphosa gerig waarin die instelling weereens sy hulp aanbied om die regering by te staan om ʼn positiewe handelsooreenkoms met die VSA te probeer fasiliteer.
“Vanaf ons aanvanklike gesprekke met die Amerikaanse administrasie was die Solidariteit Beweging se doel om die diplomatieke en ekonomiese skade wat die ANC oor dekades veroorsaak het, te herstel,” sê Buys.
In dié verband het ons herhaaldelik na die ANC-geleide regering uitgereik om hande te vat. Hierdie pogings is telkens afgewys en met intimidasie en radikale rasse-retoriek begroet.
Die ANC het dalk nie ʼn handelsooreenkoms met die VSA nodig nie, maar Suid-Afrika het beslis. Omdat ons die land liefhet, reik ons weereens uit na die regering om te probeer om ʼn positiewe handelsooreenkoms met die Verenigde State te fasiliteer.”
Die Solidariteit Beweging betreur die moord op Amerikaanse aktivis, Charlie Kirk
Die Solidariteit Beweging spreek sy innige meegevoel uit ná die tragiese sluipmoord op die konserwatiewe Amerikaanse politieke aktivis, Charlie Kirk (31).
Charlie, die stigter en uitvoerende hoof van Turning Point USA, ʼn invloedryke konserwatiewe jeugorganisasie, is op die verhoog by ʼn byeenkoms by die Utah Valley-universiteit doodgeskiet.
Ons spreek ons opregte en innige medelye uit aan sy familie, vriende en almal wat hom liefgehad het. Miljoene mense regoor die wêreld rou saam oor hierdie onverwagse en tragiese verlies.
Charlie was ʼn vriend van die Afrikaner – ʼn voorstander van samewerking, dialoog en politieke betrokkenheid. In hierdie donker tyd word ons herinner aan hoe kosbaar politieke verdraagsaamheid is; dat verskille met respek hanteer moet word en dat ʼn vreedsame samelewing nie as vanselfsprekend beskou moet word nie.
Mag sy familie troos en krag vind, en mag ons almal op die voorbeeld van verdraagsaamheid en menslikheid wat Charlie beklemtoon het, voortbou.
Die Solidariteit Beweging staan in hierdie moeilike tyd saam met diegene wat treur.
Die toekoms van Afrikaans
Hierdie jaar is ʼn groot jaar vir Afrikaans. Dis nie net die honderdste herdenking van Afrikaans as amptelike taal nie, maar ook die 150ste herdenking van die stigting van die GRA, oftewel die Genootskap van Regte Afrikaners. Die amptelike erkenning van Afrikaans is voorafgegaan en moontlik gemaak deur die GRA en skrywers en digters soos CJ Langenhoven, Totius en Eugene Marais.
Die groot vraag is nou wat is die toekoms van Afrikaans? Doemprofete meen die einde van Afrikaans as hoëfunksietaal het aangebreek, gegewe die regering se strewe om ons taal uit die openbare lewe te druk. Teenoor die doemprofete staan die “doenprofete”, wat ook die gevare sien, maar wat besluit het om iets daaraan te dóén.
Niemand is bang dat Afrikaans as informele taal uit ons huise en kombuise sal verdwyn nie, maar die groot vraag is wat gedoen kan word om te verseker dat Afrikaans ʼn volle funksionele taal bly. ʼn Taal wat nie in al sy funksies gebruik kan word nie, is geneig om deur ʼn proses van taalverskuiwing na ʼn wêreldtaal uiteindelik bedreig te word en selfs kan verdwyn. Daarom is dit nodig om ʼn oorsig te skets van die faktore wat inspeel op enige taal se oorlewing, en in die proses seker te maak dat Afrikaans se toekoms veilig is.
- Kultuur
Die eerste en belangrikste bepaler van ʼn taal se toekoms, is die welstand van die kultuur of kulture wat die taal gebruik. Indien die bestaansvoorwaardes vir Afrikaners en ʼn kritiese massa ander Afrikaanssprekendes verval om in Suid-Afrika te bly, kan die taal nie oorleef as sy sprekers wegtrek of wegkwyn nie. Daarom behoort die begin van ʼn taalstrategie te wees om die voorwaardes te skep wat nodig is vir die kultuur om voort te bestaan. Die Romeine se taal, Latyn, kon uiteindelik nie die val van die Romeinse Ryk oorleef nie, behalwe in akademiese kringe waar Latynse terme nog gebruik word, soos in die regswese.
- Taalwil
Die tweede bestaansvoorwaarde vir Afrikaans is die wíl van haar sprekers om hulle taal nie net te laat oorleef nie, maar te laat floreer. Die wil om Afrikaans te laat voortbestaan deur mense wat die bedreigings raaksien, ʼn plan vir die oorlewing en florering van Afrikaans kan maak, en wat genoeg mense kan begeester om die plan uit te voer is bepalend vir ʼn taal se toekoms. Daar word gesê ʼn Boer maak ʼn plan. Gelukkig bestaan daar oortuigende tekens dat die wil onder ʼn groot deel van die sprekers wel daar is om Afrikaans se voortbestaan te verseker.
- Taalinstellings
ʼn Taal- of kultuurgemeenskap leef ín en deur instellings op elke belangrike gebied. ʼn Taal het onder meer skole, kolleges, universiteite, media, kultuurorganisasies, jeugbewegings, partye, vakbonde, maatskappye, ouetehuise en beroepsverenigings nodig om te kan voortbestaan.
- Taalgebied
Die Frans-Kanadese taalkundige, Jean Laponce, meen dat ʼn taal ʼn eie gebied of gebiede nodig het waar sy die meerderheid is en nie daar met ʼn wêreldtaal hoef mee te ding nie. Frans sal nie in Kanada as ʼn betekenisvolle taal voortbestaan sonder Quebec nie, en Vlaams sal heel waarskynlik verdwyn as Vlaandere sou ophou bestaan.
- Taalstad
ʼn Mens kan moeilik jouself ʼn betekenisvolle taal indink sonder ʼn stad of stede wat die taal anker en wat vol taalinstellings is wat die taal in al sy funksies gebruik. Was dit nie vir Londen, Parys of Berlyn nie, sou Engels, Frans of Duits groot uitdagings gehad het om in alle taalfunksies voort te bestaan. Talle kleiner streekstale word geanker deur groter streeksdorpe waarin daardie taal gebruik en beveilig word.
- Demografie
ʼn Kritiese massa gekonsentreerde sprekers is nodig vir ʼn taal se voortbestaan. Afrikaans se uitdaging is dat sy sprekers yl verspreid bly, en daar min plekke is waar Afrikaans die meerderheidstaal uitmaak. Omdat Afrikaans nie ʼn natuurlike taalgebied of taalstad het nie, is dit nodig dat daar taalinstellings en taalruimtes is waar die minderheid ʼn meerderheid kan wees. Die rede is dat die meerderheid die taal van ʼn gebied of instelling bepaal, en dat byvoorbeeld ʼn skool of universiteit waar die meerderheid mense Afrikaans is, die taal se toekoms kan beveilig.
- Tegnologie
Tegnologie is aan die een kant ʼn bedreiging vir kleiner tale, maar kan terselfdertyd ʼn belangrike hulpmiddel wees om ʼn taal te bevorder. Die Afrikaanse gemeenskap sal dus moet bybly in die tegnologiese wedloop, en daarom is dit verblydend dat kunsmatige intelligensie reeds in Afrikaans gebruik kan word.
- Hoër funksies
ʼn Taal se hoër funksies soos onderwys en opleiding is baie belangrik vir voortbestaan. Daarom is die vinnige groei van ʼn universiteit soos Akademia ʼn riem onder die hart van mense wat lief is vir Afrikaans. Hier is Afrikaanse studente veilig, tuis en welkom.
- Letterkunde
Dit is verblydend dat dit nog so goed gaan met die Afrikaanse letterkunde, soos gesien kan word in die hoeveelheid Afrikaanse boeke wat gepubliseer word. Daarom moet die Afrikaanse publiek aangemoedig word om hierdie boeke te koop. Dit is ook noodsaaklik dat skole seker maak dat die top Afrikaanse letterkunde soos Van Wyk Louw se Raka aan kinders oorgedra word.
- Onderwys-pyplyn
Dit is nodig dat daar gewerk word aan die hele Afrikaanse pyplyn, vanaf kleuterskole tot universiteite. Die goeie nuus is dat daar verskeie organisasies is wat hulself daarvoor beywer, te meer so omdat die ANC teen Afrikaanse skole regeer.
- Universiteit
Hoewel die belangrikheid van ʼn universiteit reeds as deel van Afrikaans se hoër funksies genoem is, is dit nodig om dit weer te noem. Die goeie nuus is dat daar reeds ʼn hele paar instellings ontstaan het wat opleiding op universiteitsvlak aanbied.
- Laer informele funksies
Dit is ook nodig dat Afrikaans se informele funksies aandag kry, of dit nou by braaivleis of troues is. Die belangrikheid om ons taal aan die jonger geslag oor te dra kan nie oorbeklemtoon word nie.
- Taalaktivisme
Daar is ook ʼn rol vir taalaktivisme, omdat dit soms nodig is dat ʼn sterk organisasie met spierkrag en getalle standpunt teen die benadeling van Afrikaans inneem. Dink maar hoeveel hofsake oor Afrikaans AfriForum al suksesvol gemaak het.
- Taalproduksie en -verbruik
Afrikaans geniet tans nog die momentum van die werk en beleggings van die verlede. Taalverbruik verwys onder meer na ligte musiek of populêre vermaak, en is belangrik vir Afrikaans. Terselfdertyd is dit nodig dat meer aandag aan taalproduksie gegee word, wat onder meer verwys na navorsing en die hoër funksies van Afrikaans.
- Kulturele selfvertroue
Afrikaners se kulturele selfvertroue is vir dekades aangeval en ondermyn, wat die lojaliteit aan Afrikaans nadelig geraak het. Dit hang saam met die kriminalisering van Afrikaners se geskiedenis, in ʼn poging om ons “op ons plek” en onderdanig aan die ANC-regering te hou. Daarom is dit noodsaaklik dat Afrikaners se geskiedenis “genormaliseer” word, en dat ons ons verlede “terugvat” en ewewigtig aan die volgende geslagte oordra.
- Kulturele selfverwesenliking
ʼn Taal wat net in sy informele funksies gebruik word se sprekers gaan mettertyd oorskuif na ʼn wêreldtaal met meer funksies en ʼn hoër status. Daarom is dit nodig dat platforms geskep word vir die hoogste vorme van kulturele selfverwesenliking, of dit nou die Afrikaanse filosofie, kuns en letterkunde, drama en teater, of wetenskap en die akademie is. Dit is ook nodig dat daar genoeg kulturele energie oftewel kulturele “kapitaal” moet wees om steeds groot prestasies in Afrikaans moontlik te maak. Spesiale aandag moet aan geleenthede vir Afrikaanse denkers en skrywers gegee word, omdat hulle ʼn bepalende rol in ʼn taal se toekoms speel.
- Taalmedia
Taalmedia speel ʼn onmisbare rol in die voortbestaan en florering van ʼn taal, veral omdat dit as taalvermenigvuldiger dien. Dis noodsaaklik dat daar gratis gehalte Afrikaanse inligting op die internet beskikbaar is, soos Maroela Media, anders begin mense net die Engelse media lees. Afrikaanse radio en ander Afrikaanse media is net so belangrik. WEET, die nuwe Afrikaanse kinderensiklopedie, en die Afrikaanse Wikipedia is ook kernbelangrik vir Afrikaans.
- Kulturele ondernemingsgees
Dis belangrik dat daar ondernemers is wat nie net vir hulleself besighede begin nie, maar hulle ondernemingsgees gebruik om Afrikaanse gemeenskapsinstellings op te rig. Dit geld vir die hele spektrum van instellings soos skole, kunstefeeste, Afrikaanse media en ander kulturele instellings, groot en klein.
- Taalekonomie
ʼn Taal moet ʼn ekonomiese waarde hê. Daarom moet Afrikaans in die ekonomie bevorder word, en nuwe tegnologie kan hier goed gebruik word. Dit is merkwaardig hoeveel Afrikaanse ondernemings die afgelope jare ontstaan het, vanaf LekkeSlaap, Virseker tot Boerboel en De Afrikander Handelshuis.
- Kuns en kultuur
Die kunste, soos drama en teater, blyspele, musiek en ander kunsvorme moet deur die Afrikaanse publiek ondersteun word. Kinders en jongmense moet ook daaraan blootgestel word, omdat ʼn liefde van kleins as gekweek moet word.
- Taalontwikkeling
Die wêreld ontwikkel geweldig vinnig, en Afrikaans moet bybly met woordeskat en vakterme. Daarom is dit belangrik dat instellings soos die SA Akademie, Akademia, en VivA ondersteun moet word sodat Afrikaans voortdurend verder kan ontwikkel.
- Taalbeplanning
ʼn Kleiner taal kan nie net sy toekoms aan die toeval of ʼn regering oorlaat nie. Daar moet doelbewus taalbeplanning gedoen word deur alle instellings wat ʼn belang by die voortbestaan van Afrikaans het.
Ten slotte
Die toekoms behoort nie aan die doemprofete nie, maar aan die “doenprofete” wat planne maak en dan skouer aan die wiel sit om dit uit te voer. Afrikaans het ʼn blink toekoms voor as daar genoeg mense met ʼn taalwil is wat die hand aan die ploeg slaan om ʼn toekoms vir ons taal en sy sprekers te verseker.
Solidariteit Beweging stel digitale kultuurtuiste bekend vir Afrikaners wêreldwyd
Die Solidariteit Beweging het Dinsdag ’n splinternuwe digitale kultuurtuiste bekendgestel wat Afrikaners wêreldwyd tot ’n lewende gemeenskap verbind wat kultuur, Afrikaans en betrokkenheid bevorder en ondersteun.
MyHartland is gebore vanuit die droom om Afrikaners regoor die wêreld met mekaar en hulle tuisland – oftewel Hartland – te verbind, maak nie saak waar hulle hulself bevind nie.
Navorsing wat deur die Solidariteit Beweging onderneem is, het gevind dat Afrikaners in baie gevalle geïsoleerd voel wanneer hulle emigreer, en veral ’n hunkering het na hul taal, kultuur, familie en alles wat Afrikaners uniek maak.
Navorsing wat deur die Solidariteit Beweging onderneem is, het gevind dat Afrikaners in baie gevalle geïsoleerd voel wanneer hulle emigreer, en veral ’n hunkering het na hul taal, kultuur, familie en alles wat Afrikaners uniek maak.
Die Solidariteit Beweging het ook na suksesvolle projekte van ander lande soos Armenië, Indië, Ierland, Hongarye, Italië en Israel, wat hul diasporas tot wedersydse voordeel saamsnoer, gekyk.
Dié navorsing het bygedra tot die ontwikkeling van MyHartland en die aanbod wat daarin verpak is.
Dié navorsing het bygedra tot die ontwikkeling van MyHartland en die aanbod wat daarin verpak is.
Dié kultuurtuiste laat Afrikaners toe om ook digitaal ʼn kultuurburger te word en bied hulle die geleentheid om deel te wees van iets groter deur by verskeie projekte betrokke te raak wat ’n wesenlike verskil in die lewe en toekoms van Afrikaners en Afrikaanse gemeenskappe kan maak.
“Iets wat ons die meeste vanuit die navorsing bekommer het, was tweede generasie vervreemding en Afrikaners in die buiteland se behoefte om die Afrikaanse taal en kultuur by hul kinders in te burger – en die uitdagings wat daarmee saamgaan om dít suksesvol te kan doen,” sê Marisa Engelbrecht, internasionale skakelbeampte by die Solidariteit Beweging.
“Ons het só baie opwindende projekte en hulpmiddels in die Solidariteit Beweging wat ons maklik vir ons mense in die buiteland kon herverpak. In dieselfde asem was daar ook ’n behoefte van ons mense in die buiteland om steeds betrokke te wees by plaaslike projekte. Baie Afrikaners het nog familie en vriende in Suid-Afrika en wil graag bydra tot suksesvolle kultuurprojekte hier.”
MyHartland is ook nie net op sekere Afrikaners gemik nie: Of jy tydelik of permanent, lank gelede óf meer onlangs na die buiteland verhuis het – MyHartland is vir jou.
Hier kan Afrikaners onder meer na radiovervogverhale en boekvoorlesings luister, Afrikaanse programme kyk, in hulle Moedertaal op hoogte van die jongste nuus en geleenthede bly, meer oor die Afrikanerkultuur, huidige projekte en geleenthede leer, boerekosresepte ontdek en deel, en selfs hulle eie storie neerpen.
Die kinderhoekie op die MyHartland-blad bied ook hope vermaak, lees- en leerstof vir die kleinspan, wat beslis ’n passie vir Afrikaans en die Afrikanerkultuur by hulle sal kweek.
“Ons wil Afrikaners help om hul taal, tradisies en waardes lewendig te hou – ook vir die tweede en derde generasies wat in die buiteland grootword.
“Ons wil Afrikaners help om hul taal, tradisies en waardes lewendig te hou – ook vir die tweede en derde generasies wat in die buiteland grootword.
“MyHartland wil die brug wees tussen emosionele verbondenheid en praktiese bydrae, sodat mense nie net nostalgies terugkyk nie, maar aktief kan help bou. Ons planne is nog baie groot en hierdie is slegs die wegspringpunt. Ons sal natuurlik ook baie graag van ons mense in die buiteland wil hoor – wat hulle kultuurbehoeftes is, waarvan hulle meer wil sien, wat hulle nodig het om ons taal en kultuur by ons kinders en jongmense lewendig te hou ensovoorts,” sê Engelbrecht.
Sonder ’n gedeelde platform soos MyHartland bly gemeenskappe losstaande en individue vervreem. MyHartland wil die sentrale plek wees waar Afrikaanse mense hulself aanlyn oor grense heen kan herorganiseer.
Dié platform is vir diegene wat weg is, maar nie noodwendig “weg” van hul mense, taal en kultuur wil wees nie.
“As jy al ooit verlang het na ’n braai saam met jou mense, ’n Geloftedagviering met jou kinders, of as jy bloot met iemand, wat regtig verstaan hoe jy voel, wil skakel, dan is MyHartland vir jou,” sê Engelbrecht.
Daar is verder verskeie projekte waarby jy as digitale kultuurburger betrokke kan raak, insluitend:
- Noodvoeding by behoeftige Afrikaanse skole: Kosblikkieprojek
- Plaas- en gemeenskapsveiligheid
- Afrikaanse onderwys
- Studiefondse vir behoeftige studente
- Regsfonds om rassekwotas en korrupsie te beveg
- Bevordering van Afrikaans as taal
- Erfenisbewaring: Voortrekkermonument
Gekaapte dialoog: Solidariteit Beweging, Solidariteit en AfriForum onttrek aan konferensie
Hoewel die Solidariteit Beweging, AfriForum en Solidariteit in die beginsel van gesprekvoering en dialoog glo, is dit duidelik dat die sogenaamde Nasionale Dialoog deur die ANC gekaap is. Daarom sal dié organisasies nie Vrydag aan die eerste konferensie van die Nasionale Dialoog deelneem nie. Die instellings ondersteun ook organisasies soos die Thabo Mbeki-stigting, wat dieselfde besluit geneem het.
Volgens Flip Buys, voorsitter van die Solidariteit Beweging, is nasionale gesprekke om oplossings vir die land se knellende krisisse te vind noodsaaklik, maar alles dui daarop dat die Nasionale Dialoog op hierdie stadium net op nóg nuttelose gesprekke, in plaas van aksie, gaan uitloop.
“Die rede hiervoor is dat dit blyk dat die ANC die beoogde Nasionale Dialoog wil kaap om verlore steun te probeer terugwen, eerder as om antwoorde vir die krisisse te vind,” sê Buys.
“Daarom steun die Solidariteit Beweging die onderskeie stigtings wat besluit het om nie Vrydag die Dialoog by te woon nie, en sal ons ook nie daar wees nie. Daar is nie sin daarin om die party wat vir die verval in die land verantwoordelik is, in beheer van ʼn Nasionale Dialoog te plaas nie.”
Buys sê die ANC hamer nou op die noodsaaklikheid van deelname aan die Nasionale Dialoog, terwyl die party oor die afgelope dekades nie bereid was om in goeie trou met ander belanghebbendes te praat en na hul voorstelle te luister nie.
“Die ervaring is dat die ANC eerder ʼn ANC-monoloog voer as om aan nasionale dialoë deel te neem. Die ANC het alle vorige gesprekke oorheers en dit bloot as forums gebruik om hul beleid te probeer verkoop, eerder as forums waar hulle kon luister na voorstelle oor hoe om hul onwerkbare beleid aan te pas. Daarby is die ondervinding dat ooreenkomste wat wel bereik is, kort daarna deur die ANC verbreek is, om maar net weer alleen in hul sosialistiese doodloopstraat voort te strompel en die land saam te sleep.”
Buys sê die Solidariteit Beweging sal daarom ʼn wag-en-kyk-benadering, ten opsigte van die Nasionale Dialoog, inneem.
“Ons is te besig met werk om die gevolge van mislukte ANC-beleide te probeer aanpak en het nie tyd om vir weke en maande lank na hul uitgediende blaampolitiek en ʼn herhaling van verbeeldinglose idees te luister nie.
“Ons ondervinding is dat ‘gemeenskapsdialoë’ meer vrugte kan oplewer as ʼn staatsdialoog, en dat gesprekke tussen gemeenskappe meer praktiese resultate voortbring. Daarom beplan ons om, in samewerking met ander kultuurgemeenskappe, ʼn standpunt oor die land se knellende vraagstukke by die Nasionale Dialoog in te dien, maar ons gaan nie Vrydag deelneem nie.”
Die ANC het intussen nog geen aanduidings gegee dat hulle oor mislukte beleidsrigtings gaan herbesin nie. Die beste aanduidings is dat hulle sedert die totstandkoming van die Regering van Nasionale Eenheid (RNE) nog steeds voortgaan asof hulle alleen regeer, en dat hulle eerder die land die teiken van Amerikaanse sanksies sal maak as om beleidsaanspassings in belang van die land te maak.
“Die land het nuwe en vars idees nodig omdat die ou ANC-idees misluk het, en dit sal geensins van enige nut wees om hierdie idees net weer te laat hersirkuleer nie. Miljoene mense het nou al lank genoeg onder die ANC se leierskap gely,” sê Buys.
Mense wil oor ʼn ander soort bedeling praat
Dr. Dirk Hermann, bestuurshoof van Solidariteit, sê die Nasionale Dialoog het ʼn staatsdialoog geword omdat die regering nie werklik aan ʼn oop dialoog wil deelneem nie, maar hul eie agenda najaag.
“Mense praat in werkplekke, om die braaivleisvuur, by sportbyeenkomste en kerke oor ʼn versugting na ʼn ander bedeling. Die staat hoor dit en wil daardie spontane gemeenskapsdialoog kaap.
“Daar is in die Uniegebou deur die president daaraan geboorte gegee. Die oomblik toe dit gebeur het, is die Nasionale Dialoog doodgebore.”
Volgens Hermann het die behoefte aan dialoog juis uit die gemeenskap gekom.
“Van die stigtings was sentraal daartoe. Dit is juis as gevolg van ʼn diep breuk met die regering dat mense oor ʼn ander soort bedeling wil praat. Die regering voel bedreig deur dié soort dialoog en het besluit om die dialoog te kaap,” sê Hermann.
Hy benadruk dat die instellings se nie-deelname aan die Nasionale Dialoog nie teen dialoog is nie, maar vir dialoog.
“Die stem van mense kan nie stilgemaak word deur dit te probeer reguleer nie. Solidariteit en die groter Solidariteit Beweging praat graag. Ons gaan met vakbonde, stigtings, kultuurgemeenskappe en ander burgerlike organisasies praat.
“Ons gaan oor die frustrasie van die groter gemeenskap met die ANC-geleide regering praat, en ons praat gaan nie gekaap word nie. Ons sal deelneem aan gemeenskapdialoog, maar nie staatsdialoog nie,” sê Hermann.
ANC kan nie met proses vertrou word nie
Kallie Kriel, uitvoerende hoof van AfriForum, sê die krisis waarin die land nou is, is weens die ANC se mislukte beleidsrigtings, wanbestuur en korrupsie.
“Hulle is die oorsaak van die probleme en daarom kan hulle nie vertrou word om die proses te lei om oplossings te vind nie.”
Kriel benadruk dat president Cyril Ramaphosa en sy ANC-geleide regering se kaping van die voorbereidings van die Nasionale Dialoog tot gevolg het dat dié dialoog nou in ʼn regeringsgedrewe nasionale monoloog ontaard het.
Kriel sê voorts dat die presidensie se ignorering van die onderskeie stigtings van voormalige leiers se geregverdigde kommer oor die staat se kaping van die gesprek,ʼn aanduiding is dat daar geen belangstelling in werklike dialoog is nie, maar dat die voorgenome gesprek bloot as ʼn platform moet dien om die president en die ANC se politieke agenda te dien.
“Indien die presidensie nie ernstig oor die noodsaak van werklike dialoog met gemeenskappe is nie, beteken dit nie dat AfriForum en die Solidariteit Beweging ook nie ernstig daaroor is nie.
“Ons is juis ernstig oor dialoog en daarom het AfriForum sy bestaande program om ooreenkomste met talle kultuurgemeenskappe te sluit, versnel. Hierdie poging het reeds tot sinvolle dialoog tussen gemeenskappe gelei, wat praktiese landbou- en ander projekte op grondvlak tot stand gebring het.”
Volgens Kriel is dit noodsaaklik om te praat om oplossings te vind. AfriForum beklemtoon dus dat die Nasionale Dialoog van ʼn staatsgedrewe proses na ’n burgergedrewe proses moet skuif.
“Ons gaan intussen volstoom voort met gesprekke met ander kultuurgemeenskappe vir werklike dialoog, maar ook vir gesamentlike projekte.”
Buys sê voorts dat dit dringend noodsaaklik is dat opregte gesprekke oor nasionale vraagstukke plaasvind, en dat dit uitloop op ooreenkomste en die noodsaaklike hervormings wat nodig is om ʼn glybaan na ʼn Zimbawe-scenario te verhoed.
“Die ANC is vir die meeste krisisse verantwoordelik en kan dit nie alleen oplos nie. Daarom is ons bereid om in landsbelang saam te praat oor oplossings, maar dan moet dit nie ʼn ANC-geleide proses wees wat maar net weer in ʼn doodloopstraat sal beland nie. Ons kinders verdien beter,” sluit Buys af.
VSA-tariewe: ANC-politiek ondermyn SA ekonomie
Politieke oorwegings weeg swaarder as ekonomiese faktore wanneer dit by die VSA-tariewe kom. Senior ANC-leiers soos Fikile Mbalula, sekretaris-generaal van die ANC, en Gwede Mantashe, minister van minerale en petroleumbronne, hou aan om die VSA te beledig in plaas daarvan om diplomatieke verhoudinge te bou.
Dít ten spyte van VSA-leiers wat gewaarsku het “you’re not going to insult America for free”.
Hul openlike politieke weersin in die VSA-regering ondermyn die Suid-Afrikaanse ekonomie en veroorsaak nóg groter werkloosheid. Hul pogings om die ANC se politieke probleme op te los, gaan tot ekonomiese krisisse lei wat meestal hul kiesers gaan raak.
Terselfdertyd weier die ANC om die VSA se aandrang op noodsaaklike politieke hervormings ernstig op te neem en hanteer dit bloot as ʼn ekonomiese kwessie.
Die ANC is klaarblyklik vasgevang in die Koue Oorlog-era. Hulle bly klou aan die destydse anti-Westerse politieke beleide en alliansies, ten spyte van die ekonomiese krisis wat hulle veroorsaak.
Hul benepe rassebeleid gaan veel meer oor hul historiese anti-Westerse houding as oor regstelling. Hul vyandigheid strek tot die geboelie van wit burgers van Suid-Afrika as deel van hul diepgewortelde weersin in die Weste.
Die ANC probeer vergeefs om die winde van verandering te weerstaan en dink hulle is steeds die liefling van die wêreld. Daarom soek hulle aanhoudend en onnodig skoor met ʼn supermoondheid. Hierdie benadering gaan nog ernstige gevolge hê, en hulle gaan skoppend en skreeuend die toekoms ingesleep word.
Die ANC sal nog leer: Die verlede gaan nie terugkom nie, die hede gaan nie weggaan nie, en die toekoms gaan nie vanself regkom nie.
12 Bybelse riglyne oor hoe om armoede te takel
Deur Flip Buys
’n Paar kerngedagtes:
- God se wil is nie armoede nie: Gelowiges het ʼn plig om weerlose armes te help en voorspoed te bevorder.
- Werk is die sleutel tot voorspoed: Mense wat kan werk, moet werk, terwyl dié wat nie kan nie, ondersteun moet word.
- Hulp moet mense bemagtig: Ondersteuning moet afhanklikheid voorkom en mense help om hulself te help.
- Vrygewigheid word deur God geseën: Wie gee, ontvang seën, maar dit moet met liefde en sonder selfsug geskied.
- Reg en geregtigheid is noodsaaklik: Armes moet regverdig behandel word, en samelewings moet strukture skep wat voorspoed bevorder.
Twaalf Bybelse lesse vir die hantering van armoede
ʼn Historiese tydlyn van mense se inkomste wys dat die mensdom vir eeue en eeue in armoede gekluister was. Daaruit kan ons aflei dat die mens se natuurlike toestand een van armoede is. Die lewe was ʼn daaglikse stryd om oorlewing. As ons oor armoede besin, moet ons gevolglik nie vra hoe armoede ontstaan het nie, maar eerder hoe voorspoed ontstaan. ʼn Verbetering het eers met die Nywerheidsrevolusie ʼn begin intree toe mense in Europa begin agterkom het hoe om voorspoed te skep.
Die enigste betroubare padkaart uit armoede wat die geskiedenis vir ons gee, word treffend saamgevat deur ʼn Nobelpryswenner in ekonomie, Milton Friedman: “The record of history is absolutely clear. There is no alternative way, so far discovered, of improving the lot of the ordinary people that can hold a candle to the productive activities that are unleashed by a free enterprise system …” Dit sluit aan by die vader van die vryemarkstelsel, Adam Smith, wat gesê het dat die sterkste krag vir ontwikkeling die wil in elke mens is om sy omstandighede te verbeter.
Dit het nietemin meer as ʼn eeu geduur voordat die wêreld buite die Weste Friedman se padkaart na voorspoed gesnap het. Vandag is die einde van die algemene armoede, wat die mensdom vir soveel eeue geteister het en waarin sommige gemeenskappe steeds verkeer, minstens teoreties in sig.
Dit is net lande wat steeds aan uitgediende resepte van sosialisme vasklou wat nog hul bevolkings arm hou. ʼn Kaart wat Noord- en Suid-Korea se liggies vanuit die ruimte aantoon, wys hierdie waarheid onteenseglik uit.
Hoewel Westerse lande en al meer in Asië uit armoede gebreek het, beteken dit nie dat almal in daardie lande voorspoedig is nie. Daar is steeds armes, selfs in ryk lande soos die VSA en Switserland. Hierdie armes kan in twee groepe verdeel word. Die eerste groep is mense wat deur omstandighede arm is, byvoorbeeld kinders wie se ouers nie vir hulle sorg nie; mense met gestremdhede wat nie kan werk nie; ou mense met ʼn klein inkome; mense wat graag wil werk maar nie werk kry nie; of werkende mense met baie klein salarisse. Hierdie groep is eintlik weerlose armes, en dra nie skuld aan hul behoeftigheid nie. Dan is daar ongelukkig ook ʼn groep wat bloot net ʼn gebrek aan werksywer het – om dit prontuit te stel, wat luiaards is. Vir hulle gee die Bybel die bekende les in Spreuke 6:6-8: “Gaan na die mier luiaard, kyk na sy weë en word wys!” (1953-vertaling)
Dit is ʼn treffende beeld wat Salomo hier in Spreuke gebruik, omdat daar in ʼn miernes nie armoede is nie, elkeen het ʼn taak wat fluks uitgevoer word. Die miere sorg nie net vir hulself en vir mekaar se daaglikse behoeftes nie, hulle vergaar ook kos vir die wintermaande. In menslike taal sal ons sê hulle spaar en belê ʼn deel van hul inkomste! Werk is die enigste volhoubare oplossing vir armoede. Die Bybelse bevel van bewerk en bewaak is reeds vroeg gegee. Ná die sondeval, soos Genesis 3:19 dit stel, word werk moeitevol: “In die sweet van jou aangesig sal jy jou brood eet.” Harde werk is dus ʼn Bybelse opdrag. Ons lees ook in ʼn gelykenis van Christus dat die mens moet woeker met sy talente.
Die Bybel gee belangrike lesse oor hoe ons met armes en armoede moet omgaan. Hier word verwys na die weerlose armes, dié wat nie vanweë hul eie toedoen behoeftig is nie. Daar is dus ʼn baie skerp onderskeid tussen armoede wat veroorsaak is deur omstandighede, en armoede weens eie toedoen. Die liefdesgebod moet gelowiges se optrede in hierdie verband rig. Gelowiges moet die weerlose armes help, moet mense help om hulself te help, en moet verdrukkende stelsels wat mense verhoed om te werk, met beslistheid teenstaan. ʼn Land kan net werk as sy werksmag werk. Die welstand van ʼn land word immers deur die welstand van sy werksmag bepaal.
Die uitgangspunt van hierdie stuk is dat die mens – ook die arme – volgens Genesis 1:27 na die beeld van God geskape is. Armoede pas daarom nie by die mens nie.
Kom ons kyk na 12 Bybelse lesse oor armoede, en die gelowiges se plig om die weerlose armes by te staan.
- Die Here wil nie armoede hê nie
In Deuteronomium 15:4-6 sê die Here “Maar daar moet geen arme by jou wees nie …” (1953-vertaling). In die eerste Nuwe Testamentiese gemeente was daar nie behoeftiges wat aan hul eie lot oorgelaat is nie. Daar staan in Handelinge 4: 34: “Nie een van hulle het gebrek gely nie …” Christelike mededeelsaamheid is gegrond op gee – wat myne is, is joune. Dit staan lynreg teenoor sosialistiese herverdeling wat gegrond is op vat – wat joune is, is myne.
In God se volle genade en goedheid word armoede verbied. God se oorvloedigheid en genadige liefde is nie te rym met armoede en gebrek nie. Die liggaam van Christus, die Verbondsvolk, moet na mekaar kyk en God se goedheid deel en uitdeel – ook aan die wêreld.
Al sal ons die armes altyd by ons hê (Deut. 15: 11, Matt 26: 11), is dit vir ons geen alibi dat hulle altyd daar móét wees nie. Armoede is daar omdat die ongehoorsaamheid en verbondsverbreking vanweë die sondeval deel is van die werklikheid. Daarom moet ons hulpverlening só wees dat daar nie armes is as ons luister na die Here nie, want “Hy sal ons baie voorspoedig maak in die land wat Hy as besitting gee”. (Deut. 15: 4) (2020-vertaling).
Dit is belangrik om te besef dat armoede ʼn wye begrip met baie skakerings en grade is, en dat nie almal oor dieselfde kam geskeer kan word nie.
- Dit is ʼn goddelike opdrag om armes te help
Die Here gee op verskeie plekke in die Bybel opdrag dat die armes gehelp moet word. In Deuteronomium 15:10 staan daar: “Gee vryelik aan jou broer wat arm is …”, en ook in vers 11: “Daar sal altyd armes in jou land wees, en daarom het ek jou beveel om vrygewig te wees teenoor jou mede-Israeliet wat in nood is en arm is.” In 1 Johannes 4:17-18 word gevra: “Wie aardse besittings het en sy broer sien gebrek ly, maar geen gevoel vir hom het nie – hoe kan die liefde vir God in hom wees? Dan volg die opdrag in vers 11: “Ons liefde moenie net woorde en lippetaal wees nie, maar moet met die daad bewys word.” Ons lees ook in Psalm 82:3-4 die opdrag: “Julle moet reg laat geskied aan die mens in nood en aan die weeskind, ʼn regverdige uitspraak vir die hulpelose en die behoeftige lewer, julle moet die mens in nood en die arme bevry.”
In Hebreërs 13:16 staan geskrywe: “Moenie nalaat om goed te doen en mededeelsaam te wees nie, want dít is die offers wat vir God aanneemlik is.”
Jakobus 1:27 beklemtoon ook die belangrikheid van praktiese dade: “Egte en suiwer godsdiens voor God die Vader is om weeskinders en weduwees in hulle moeilike omstandighede by te staan …”
Christus se barmhartigheid is die beste voorbeeld vir gelowiges. Barmhartigheid vra ʼn offer, anders is dit betekenisloos. 2 Korintiërs 8:9 stel dit so: “Want julle ken die genade van onse Here Jesus Christus, dat Hy, alhoewel Hy ryk was, ter wille van julle arm geword het, sodat julle deur sy armoede ryk kan word.” Waar ʼn mens die arme help moet ʼn mens onthou dat alle barmhartigheid altyd gegrond is in die barmhartigheid van Christus. Hy is die Barmhartige. Daarom berus alle barmhartigheid in Hom. Godsvrug en liefdadigheid gaan hand aan hand, wat byvoorbeeld in Psalm112:3 en 9 gesien kan word.
Gewers sal ontvangers word
Ons lees op verskeie plekke in die Bybel dat dié wat vir ander gee, ontvangers vanaf die Here sal word. Dit word kragtig en treffend in Lukas 6:38 gestel: “As julle gee, sal julle ontvang. Julle gawe sal na julle terugkom in volle maat, ingestamp, geskud om plek vir meer te maak, tot oorlopens toe vol. Met watter maat julle ook al meet – klein of groot – dit sal gebruik word om te meet wat julle sal terugontvang.”
In Spreuke 19:17 word dit net so mooi gestel: “Wie hom oor ʼn arm mens ontferm, gee ʼn lening aan die Here, en Hy sal hom ten volle vergoed.” In Psalm 41 vers 2 word dit so gestel: “Dit gaan goed met die mens wat omsien na die swakke. Die Here sal hom red op die dag van nood.” Die woord “swakke” verwys hier na “hulpelose,” en in die berymde weergawe van Totius staan daar digterlik: “Welsalig wie die arme in verdriet sy hulp en bystand bied! God sal hom red, en in die dag van kwaad is Hy sy toeverlaat.”
Dit blyk ook uit Deuteronomium 15:10 dat God oorvloed en voorspoed belowe vir diegene wat die armes help: “… want juis omdat jy vir hom gee, sal die Here jou voorspoedig maak in alles wat jy doen en aanpak”.
- God het die blymoedige gewer lief
Dit staan uitdruklik geskrywe in 2 Korintiërs 9:7 dat God die blymoedige gewer liefhet, en dat dié wat volop saai, volop sal oes. Vrygewigheid word hoog aangeslaan in die Bybel. Benewens die opdrag om vrygewig teenoor jou naaste te wees waarvan ons in Deuteronomium lees, word dit ook in Psalm 37:26 beklemtoon met die belofte van voorspoed aan sy nageslag: “Hy is altyd vrygewig, hy leen uit sonder rente, met sy nageslag sal dit goed gaan.”
Dit is nie altyd prakties moontlik vir mense om persoonlik by die opheffing van armoede betrokke te raak nie. Die oplossing is dan om bydraes aan verantwoordelike maatskaplike instellings te maak om hulle in staat te stel om armoede te bestry, die armes te help en groter voorspoed te help verseker.
- Die eerste plig is by die gesin en familie
Die plig om vir jou huisgesin en familie te sorg, word sterk beklemtoon in 1 Timoteus 5:3 en verder: “As iemand nie vir sy eie mense en veral vir sy huisgesin sorg nie, het hy die geloof verloën en is hy slegter as ʼn ongelowige.” Benewens die gesin, word die plig van familie ook in vers 16 beklemtoon: “As ʼn gelowige vrou weduwees in haar familie het, moet sy vir hulle sorg. Sy moet nie die las op die gemeente lê nie, sodat die gemeente die weduwees kan help wat alleen agtergelaat is.” Dit is insiggewend dat daar nie net ʼn plig op ouers is om hul gesin te versorg nie, maar ook op kinders en selfs kleinkinders om na hul ouers en grootouers om te sien. Dit staan in vers 4: “Maar as ʼn weduwee kinders of kleinkinders het, moet die kinders leer om as gelowiges allereers hulle verpligtinge teenoor hulle eie familie na te kom en so hulle ouers en grootouers iets te vergoed. Dit is volgens die wil van God.”
Hieruit kan afgelei word dat die plig om armes te help eerste by die gesin, dan die familie, en daarna by die gemeente en gemeenskap lê. Dit is asof die Here die weerlose arme vanuit alle rigtings toevou: ouers moet kinders help, kinders moet oueres help, en die gemeenskap moet van die kante af help. Ondertoe, boontoe én sywaarts, 360 grade.
- Werk is ʼn plig
Dit is duidelik uit die Bybel dat behoeftiges nie net passiewe ontvangers van hulp mag wees nie, maar ʼn plig het om self te werk om in hul lewensonderhoud te voorsien. In 1 Tessalonisense 5:14 skryf Paulus: “Ons druk dit vir julle op die hart broers: ‘Wys die leegleêrs onder julle tereg.’”
Hy beklemtoon dit weer in 2 Tessalonisense 3 vanaf vers 6: “Ons beveel julle, broers, in die Naam van ons Here Jesus Christus: Onttrek julle aan elke broer wat leeglê en hom nie hou aan die opdragte wat julle van ons ontvang het nie. … Toe ons nog by julle was, het ons vir julle uitdruklik gesê: ‘As iemand nie wil werk nie, moet hy ook nie eet nie.’”
In Efesiërs 4:28 word dieselfde opdrag gegee: “… hy moet deur harde werk op ʼn eerbare manier self in sy lewensonderhoud voorsien; dan sal hy iets hê om vir die armes te gee.”
Werk is nie net ʼn manier om inkomste te verdien nie, maar om ons Godgegewe roeping uit te voer en om ander te dien en aan die samelewing te bou. Werk is ook hoe mense in hul posisies hul rentmeesterskap teenoor God uitoefen en ons besittings in diens van God en ons medemens gebruik.
Die afleiding kan hieruit gemaak word dat werk vir diegene wat die vermoë het om te kan werk ʼn plig is. Dit berus duidelik op die vierde gebod wat onder meer beveel dat jy ses dae moet arbei, en al jou werk doen (Eks. 20:8). Die gesin, familie, gemeente en gemeenskap het wel ʼn verantwoordelikheid om diegene te help wat nie kán werk nie, soos bejaardes, kinders en mense met gestremdhede. Dit is natuurlik net so belangrik om mense wat wíl werk, maar nie werk kry nie, by te staan, en om ook te help om versperrings wat sulke mense verhoed om te werk, uit die weg te ruim. Verskeie profete tree sterk op teen armoedeverdrukking, byvoorbeeld Amos 2:6-7, Miga 6:8 en Jesaja 10:1,2.
- Hulp gaan oor God se eer
Hulp en bystand aan die armes en behoeftiges help hulle en lei daartoe dat God geëer en vir die gewers gebid word. Paulus skryf in 2 Korintiërs 9 vanaf vers 11 tot 14: “… julle vrygewigheid het tot gevolg dat God gedank word, want die bediening van hierdie hulpbetoon voorsien nie alleen in die behoeftes van die gelowiges in Judea nie, maar bring ook oorvloedige dankbaarheid teenoor God mee. Deur hierdie duidelike bewys van julle bereidheid om te dien, sal daar baie wees wat aan God eer toebring. Hulle sal Hom prys oor julle gehoorsaamheid aan die evangelie van Christus wat julle bely, en oor julle opregte mededeelsaamheid teenoor hulle en teenoor al die ander. Hulle sal ook vir julle bid en met verlange aan julle dink, omdat die genade van God oor julle so oorvloedig was.”
Dit gaan nie net oor materiële armoede en rykdom nie, maar ook oor die geestelike rykdom wat volg op materiële hulp aan armes. Ons moet die armes by die gemeente betrek. So word die gemeenskap van die gelowiges verder uitgebou. Mense wat kerklos, kerkloos of selfs goddeloos geword het, sal só na die kerk van die Here teruggetrek word. Gelowiges wat die armes help moet dit nie doen om eer vir hulself in te oes nie, maar dit so doen dat God gedank en geëer word. Daar staan duidelik in Mattheus 6:2: “As jy byvoorbeeld armes help, moet dit nie uitbasuin nie. Dit doen die skynheiliges in die sinagoges en op straat, sodat mense met lof van hulle kan praat. Dit verseker Ek julle: Hulle het hulle beloning klaar weg. Nee, as jy iets vir die armes gee, moet jou linkerhand nie weet wat jou regterhand doen nie, sodat jou goeie daad verborge kan bly. Jou Vader wat sien wat verborge is, sal jou beloon.”
- Rykes se plig en ryke beloning
Diegene wat ryk is, het ʼn plig om ook ryk in goeie dade te wees, en kry ʼn belofte van ryke seëning daarvoor. Dit staan in 1 Timoteus 6:17 tot 19: “Dié wat in hierdie wêreld ryk is, moet jy waarsku om nie hooghartig te wees nie. Hulle moet nie hulle hoop op die onsekerheid van rykdom vestig nie, maar op God wat alles ryklik aan ons gee om te geniet. Spoor hulle aan om goed te doen, om ryk te wees in goeie dade, vrygewig en mededeelsaam. So vergader hulle vir hulle ʼn skat as ʼn goeie belegging vir die toekoms, sodat hulle die ware lewe sal verkry.”
Dit is belangrik om te besef dat die aarde en alles wat daarop is, aan die Here behoort. (Psalm 24:1). Mense is nie die eienaars van hul welvaart nie, maar die rentmeesters van wat aan God behoort en wat ons volgens Sy wil moet bestuur. Ons moet ons geld, tyd, talente en hulpbronne só benut dat Hy die eer kry en dat dit vir ander mense nuttig is.
- Doen goed aan medegelowiges én vreemdelinge
Paulus skryf in Galasiërs 6:9 en 10: “Laat ons dan nie moeg word om goed te doen nie, want as ons nie verslap nie, sal ons op die bestemde tyd ook die oes insamel. Solank ons die geleentheid het, moet ons dus aan almal goed doen, veral aan ons medegelowiges.”
Die beklemtoning van hulp aan medegelowiges sluit aan by ander dele van die Bybel waar hulp aan gesins- en familielede wat arm is, in die kollig geplaas word. Die gemeenskap van gelowiges moet mekaar dus help en deur naasteliefde, mededeelsaamheid en ʼn helpmekaargees gekenmerk word.
Christus se welbekende gelykenis van die barmhartige Samaritaan in Lukas 10 wys verder op die belangrikheid van hulp en bystand aan vreemdelinge in nood. Reeds in die Ou Testament word bepaal dat besondere sorg aan die vreemdeling, die nie-Israeliet, die nie-kerklidmaat, gegee moet word. Hy mag kos en klere en huisvesting nie ontbeer nie. (Deut.10: 18-19; Jes. 58:7; Jer. 7:6)
- Wie vir armes gee, gee vir God
Dit is duidelik uit Mattheus 25:34 en verder dat iemand wat vir die armes in hul nood gee, daardeur vir God self gee. Hulle sal as beloning die ewige lewe ontvang, omdat hulle die wil van God gedoen het.
“Dan sal die Koning vir dié aan sy regterkant sê: ‘Kom, julle wat deur my Vader geseën is! Die Koninkryk is van die skepping van die wêreld af vir julle voorberei. Neem dit as erfenis in besit, want Ek was honger, en julle het My iets gegee om te eet; Ek was dors, en julle het My iets gegee om te drink; Ek was ʼn vreemdeling, en julle het My gehuisves; Ek was sonder klere, en julle het vir My klere gegee; siek, en julle het My verpleeg; in die tronk, en julle het My besoek.’ Dan sal dié wat die wil van God gedoen het, Hom vra wanneer het hulle hierdie alles vir Hom gedoen? Dan kom die Here se antwoord: ‘Dit verseker Ek julle: Vir sover julle dit aan een van die geringste van hierdie broers van My gedoen het, het julle dit aan My gedoen.’” Die gedeelte sluit af met die heerlike beloning in vers 46: “Die wat die wil van God gedoen het, ontvang die ewige lewe.”
- Die liefde moet vrygewigheid onderlê
Die Bybel beklemtoon die grootste gebod, dié van die liefde, as die belangrikste beweegrede vir hulp. In 1Korintiërs 13:3 staan daar: “Al deel ek al wat ek het aan ander uit, en al gee ek my liggaam prys om my daarop te kan beroem, maar ek het geen liefde nie, baat dit my niks”. Dit is juis die rede waarom die Here Jesus gekom het as Redder: “Ek het gekom dat hulle lewe en oorvloed kan hê.” Joh. 10:10. Ons mag reken op God se oorvloedige liefde en seëning wanneer ons armoede uitroei.
Vrygewigheid beteken nie net geld nie. Dit is baie maal belangriker om tyd, raad of meer van jouself te gee. Die armes mag nie net passiewe ontvangers van hulp bly nie, hulle moet aktiewe deelnemers aan hulle eie opheffing word.
- Reg en geregtigheid vir kwesbares
Hulp en bystand aan armes, behoeftiges en diegene in nood behels veel meer as materiële hulp. Salomo beklemtoon in Spreuke 31 vers 8 en 9 die belangrikheid van reg en geregtigheid vir die kwesbares in ons samelewing soos volg: “Praat jý vir dié wat self nie hulle sê mag sê nie, kom op vir die reg van dié wat te gronde gaan; praat, en lewer regverdige uitsprake, laat reg geskied aan die armes en ellendiges.”
Psalm 82:3 en 4 wys ook op die belangrikheid daarvan dat reg moet geskied: “Julle moet reg laat geskied aan die mens in nood en aan die weeskind, en ʼn regverdige uitspraak vir die hulpelose en die behoeftige lewer.”
In Jesaja 58: 6 tot 14 lees ons dat die Bybel reg en geregtigheid vooropstel, saam met bystand aan die armes en diegene in nood. Beloftes van voorspoed word daaraan gekoppel. Vers 7 stel dit duidelik: “Jy mag jou medemens nie aan sy lot oorlaat nie.”
Slotwoord
Die mensdom was vir eeue in ʼn toestand van armoede totdat daar veranderings ingetree het wat tot groter voorspoed onder al meer mense gelei het. Die verhaal van die Protestantse Hervorming se bepalende rol in die opkoms van voorspoed moet nog geskryf word. Ten slotte: Gelowiges het ʼn Bybelse opdrag om weerlose armes te help. Dit is egter lewensbelangrik dat die Christelike naasteliefde van mededeelsaamheid rég gedoen moet word, anders kan dit armoede verdiep, vererger en verleng.
Die Bybel gee dus duidelike opdragte en riglyne oor hulp en bystand aan die armes en behoeftiges. Die uitdaging vir gelowiges, kerke, diakonieë en Christelike maatskaplike instellings, is om hierdie Bybelse beginsels in die praktyk neerslag te laat vind, en om só ons stukkende wêreld te help heel. As ons die oorvloed van God se genade besef, mag daar geen armes by ons wees nie. Die klem moet nie net op armoede val nie. Die doel moet groter voorspoed en welstand vir almal wees.
